{"id":4435,"date":"2025-06-05T03:18:00","date_gmt":"2025-06-05T03:18:00","guid":{"rendered":"https:\/\/diznr.com\/?p=4435"},"modified":"2025-06-05T03:18:00","modified_gmt":"2025-06-05T03:18:00","slug":"hindustani-music-for-cbse-11-12-in-hindi-3-part","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/hindustani-music-for-cbse-11-12-in-hindi-3-part\/","title":{"rendered":"HINDUSTANI MUSIC FOR CBSE 11 &amp; 12 IN HINDI &#8211; PART -3."},"content":{"rendered":"<p>HINDUSTANI MUSIC FOR CBSE 11 &amp; 12 IN HINDI &#8211; PART -3. Music practical file pdf and music book pdf in english and hindi is very important for all of the students who want to download. &#8211; Class 12 music project file book pdf and class 12 music practical book pdf is available for all of the students for preparing Hindustani vocal music book pdf and practical file PDF in Hindi and English is the most important for all of the students who wants to get success in Hindustani vocal music.<\/p>\n<figure id=\"attachment_6771\" aria-describedby=\"caption-attachment-6771\" style=\"width: 1280px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.examforo.com\/product\/hindustani-vocal-music-notes-practical-file-book-and-complete-study-material-for-cbse-class-12-pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-6771 size-full\" src=\"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2022\/12\/New-Hindustani-Vocal-Music-Complete-Study-Material-Package-PDF.jpg\" alt=\"Complete Hindustani Music Vocal Notes PDF\" width=\"1280\" height=\"720\" srcset=\"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2022\/12\/New-Hindustani-Vocal-Music-Complete-Study-Material-Package-PDF.jpg 1280w, https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2022\/12\/New-Hindustani-Vocal-Music-Complete-Study-Material-Package-PDF-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2022\/12\/New-Hindustani-Vocal-Music-Complete-Study-Material-Package-PDF-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2022\/12\/New-Hindustani-Vocal-Music-Complete-Study-Material-Package-PDF-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-6771\" class=\"wp-caption-text\">Complete Hindustani Music Vocal Notes PDF<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u0939\u093f\u0928\u094d\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0935\u094b\u0915\u0932 \u092e\u094d\u092f\u0942\u091c\u093f\u0915 \u092c\u0941\u0915 \u092a\u0940\u0921\u0940\u090d\u092b\u093c \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u0915\u094d\u0937\u093e 12\u0935\u0940\u0902 \u0915\u093e \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u092a\u094d\u0930\u094b\u091c\u0947\u0915\u094d\u091f \u092b\u093c\u093e\u0907\u0932 \u092c\u0941\u0915 \u092a\u0940\u0921\u0940\u090f\u092b\u093c \u0914\u0930 \u0915\u0915\u094d\u0937\u093e 12\u0935\u0940\u0902 \u0915\u093e \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u092a\u094d\u0930\u0948\u0915\u094d\u091f\u093f\u0915\u0932 \u092c\u0941\u0915 \u092a\u0940\u0921\u0940\u090f\u092b\u093c \u0938\u092d\u0940 \u091b\u093e\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0939\u093f\u0902\u0926\u0940 \u0914\u0930 \u0905\u0902\u0917\u094d\u0930\u0947\u091c\u093c\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0948\u0915\u094d\u091f\u093f\u0915\u0932 \u092b\u093c\u093e\u0907\u0932 \u092a\u0940\u0921\u0940\u090f\u092b \u0909\u0928 \u0938\u092d\u0940 \u091b\u093e\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0939\u0948 \u091c\u094b \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e \u092a\u093e\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0938\u094d\u0935\u0930 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u092e\u0947\u0902<\/p>\n<p>Hindustani vocal music toppers notes is also available on the Official website of music topper so you may download the latest practical file and study material of Hindustani vocal music from the official.<\/p>\n<p>\u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0935\u094b\u0915\u0932 \u092e\u094d\u092f\u0942\u091c\u093c\u093f\u0915 \u091f\u0949\u092a\u0930\u094d\u0938 \u0915\u0947 \u0928\u094b\u091f\u094d\u0938 \u092e\u094d\u092f\u0942\u091c\u093c\u093f\u0915 \u091f\u0949\u092a\u0930 \u0915\u0940 \u0906\u0927\u093f\u0915\u093e\u0930\u093f\u0915 \u0935\u0947\u092c\u0938\u093e\u0907\u091f \u092a\u0930 \u092d\u0940 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927 \u0939\u0948\u0902, \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0906\u092a \u0906\u0927\u093f\u0915\u093e\u0930\u093f\u0915 \u0935\u0947\u092c\u0938\u093e\u0907\u091f \u0938\u0947 \u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0935\u094b\u0915\u0932 \u092e\u094d\u092f\u0942\u091c\u093c\u093f\u0915 \u0915\u0940 \u0928\u0935\u0940\u0928\u0924\u092e \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u092b\u093c\u093e\u0907\u0932 \u0914\u0930 \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928 \u0938\u093e\u092e\u0917\u094d\u0930\u0940 \u0921\u093e\u0909\u0928\u0932\u094b\u0921 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<p>[fvplayer id=&#8221;769&#8243;]<\/p>\n\n<h3 data-start=\"0\" data-end=\"81\"><strong data-start=\"4\" data-end=\"79\">\u00a0\u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 (Hindustani Music) \u2013 \u0915\u0915\u094d\u0937\u093e 11 \u0914\u0930 12 (CBSE) \u2013 \u092d\u093e\u0917 3<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"83\" data-end=\"187\">\u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0936\u093e\u0938\u094d\u0924\u094d\u0930\u0940\u092f \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u093e\u091a\u0940\u0928 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u092a\u0930\u0902\u092a\u0930\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0947 \u0926\u094b \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u092d\u093e\u0917\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u093e\u0901\u091f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948:<\/p>\n<ol data-start=\"188\" data-end=\"283\">\n<li data-start=\"188\" data-end=\"236\"><strong data-start=\"191\" data-end=\"234\">\u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 (\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u092a\u0930\u0902\u092a\u0930\u093e)<\/strong><\/li>\n<li data-start=\"237\" data-end=\"283\"><strong data-start=\"240\" data-end=\"281\">\u0915\u0930\u094d\u0928\u093e\u091f\u0915\u0940 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 (\u0926\u0915\u094d\u0937\u093f\u0923 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u092a\u0930\u0902\u092a\u0930\u093e)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p data-start=\"285\" data-end=\"385\">\u0907\u0938 \u0932\u0947\u0916 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u092e <strong data-start=\"299\" data-end=\"322\">CBSE \u0915\u0915\u094d\u0937\u093e 11 \u0914\u0930 12<\/strong> \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u0915\u0947 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0935\u093f\u0937\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0915\u0935\u0930 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0917\u0947\u0964<\/p>\n<h3 data-start=\"392\" data-end=\"442\"><strong data-start=\"395\" data-end=\"440\">\u00a0\u092d\u093e\u0917 3: \u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u0915\u0947 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0924\u0924\u094d\u0935<\/strong><\/h3>\n<h3 data-start=\"444\" data-end=\"499\"><strong data-start=\"448\" data-end=\"497\">\u00a01. \u0930\u093e\u0917 (Raag) \u2013 \u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u0915\u0940 \u0906\u0924\u094d\u092e\u093e<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"500\" data-end=\"714\">\u0930\u093e\u0917, \u0938\u094d\u0935\u0930\u094b\u0902 \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0938\u092e\u0942\u0939 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u094b \u090f\u0915 \u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0938\u092e\u092f \u092a\u0930 \u0917\u093e\u0928\u0947 \u092f\u093e \u092c\u091c\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br data-start=\"596\" data-end=\"599\" \/>\u2714 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0930\u093e\u0917 \u092e\u0947\u0902 <strong data-start=\"618\" data-end=\"672\">\u0906\u0930\u094b\u0939 (ascending notes) \u0914\u0930 \u0905\u0935\u0930\u094b\u0939 (descending notes)<\/strong> \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0915\u094d\u0930\u092e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br data-start=\"692\" data-end=\"695\" \/>\u2714 \u0915\u0941\u091b \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0930\u093e\u0917:<\/p>\n<ul data-start=\"718\" data-end=\"846\">\n<li data-start=\"718\" data-end=\"755\"><strong data-start=\"720\" data-end=\"731\">\u0930\u093e\u0917 \u092f\u092e\u0928<\/strong> (\u0936\u093e\u092e \u0915\u094b \u0917\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948)<\/li>\n<li data-start=\"759\" data-end=\"795\"><strong data-start=\"761\" data-end=\"773\">\u0930\u093e\u0917 \u092d\u0948\u0930\u0935<\/strong> (\u0938\u0941\u092c\u0939 \u0917\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948)<\/li>\n<li data-start=\"799\" data-end=\"846\"><strong data-start=\"801\" data-end=\"822\">\u0930\u093e\u0917 \u0926\u0930\u092c\u093e\u0930\u0940 \u0915\u0928\u093e\u0921\u093c\u093e<\/strong> (\u0930\u093e\u0924 \u0915\u094b \u0917\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948)<\/li>\n<\/ul>\n<h3 data-start=\"853\" data-end=\"904\"><strong data-start=\"857\" data-end=\"902\">\u00a02. \u0924\u093e\u0932 (Taal) \u2013 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u0915\u0940 \u0932\u092f\u092c\u0926\u094d\u0927 \u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"905\" data-end=\"1050\">\u00a0\u0924\u093e\u0932 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u0915\u093e \u0935\u0939 \u092d\u093e\u0917 \u0939\u0948, \u091c\u094b <strong data-start=\"934\" data-end=\"949\">\u0932\u092f (rhythm)<\/strong> \u0915\u094b \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br data-start=\"971\" data-end=\"974\" \/>\u00a0\u0924\u093e\u0932 \u0915\u094b <strong data-start=\"983\" data-end=\"1003\">\u092c\u0940\u091f\u094d\u0938 (\u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e\u090f\u0901)<\/strong> \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br data-start=\"1029\" data-end=\"1032\" \/>\u00a0\u0915\u0941\u091b \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0924\u093e\u0932:<\/p>\n<ul data-start=\"1054\" data-end=\"1138\">\n<li data-start=\"1054\" data-end=\"1080\"><strong data-start=\"1056\" data-end=\"1078\">\u0924\u0940\u0928\u0924\u093e\u0932 (16 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e)<\/strong><\/li>\n<li data-start=\"1084\" data-end=\"1109\"><strong data-start=\"1086\" data-end=\"1107\">\u091d\u092a\u0924\u093e\u0932 (10 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e)<\/strong><\/li>\n<li data-start=\"1113\" data-end=\"1138\"><strong data-start=\"1115\" data-end=\"1136\">\u090f\u0915\u0924\u093e\u0932 (12 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e)<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<h3 data-start=\"1145\" data-end=\"1213\"><strong data-start=\"1149\" data-end=\"1211\">\u00a03. \u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0938\u093f\u0926\u094d\u0927 \u0918\u0930\u093e\u0928\u0947 (Gharana System)<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"1214\" data-end=\"1340\"><strong data-start=\"1216\" data-end=\"1225\">\u0918\u0930\u093e\u0928\u093e<\/strong> \u0935\u0939 \u092a\u0930\u0902\u092a\u0930\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915 \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f \u0936\u0948\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u0938\u093f\u0916\u093e\u092f\u093e \u0914\u0930 \u0917\u093e\u092f\u093e \u092c\u091c\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br data-start=\"1302\" data-end=\"1305\" \/>\u00a0\u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u0918\u0930\u093e\u0928\u0947:<\/p>\n<ul data-start=\"1344\" data-end=\"1589\">\n<li data-start=\"1344\" data-end=\"1396\"><strong data-start=\"1346\" data-end=\"1364\">\u0917\u094d\u0935\u093e\u0932\u093f\u092f\u0930 \u0918\u0930\u093e\u0928\u093e<\/strong> \u2013 \u0916\u092f\u093e\u0932 \u0917\u093e\u092f\u0915\u0940 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u094d\u0930\u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u0964<\/li>\n<li data-start=\"1400\" data-end=\"1460\"><strong data-start=\"1402\" data-end=\"1418\">\u0915\u093f\u0930\u093e\u0928\u093e \u0918\u0930\u093e\u0928\u093e<\/strong> \u2013 \u092e\u0940\u0902\u0921 \u0914\u0930 \u0917\u092e\u0915 \u0915\u0947 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u094d\u0930\u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u0964<\/li>\n<li data-start=\"1464\" data-end=\"1527\"><strong data-start=\"1466\" data-end=\"1483\">\u092a\u091f\u093f\u092f\u093e\u0932\u093e \u0918\u0930\u093e\u0928\u093e<\/strong> \u2013 \u0924\u0947\u091c \u0938\u0941\u0930\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u0924\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0907\u0938\u094d\u0924\u0947\u092e\u093e\u0932 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li data-start=\"1531\" data-end=\"1589\"><strong data-start=\"1533\" data-end=\"1548\">\u092c\u0928\u093e\u0930\u0938 \u0918\u0930\u093e\u0928\u093e<\/strong> \u2013 \u0920\u0941\u092e\u0930\u0940 \u0914\u0930 \u0926\u094d\u0930\u0941\u0924 \u0916\u092f\u093e\u0932 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u094d\u0930\u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<h3 data-start=\"1596\" data-end=\"1650\"><strong data-start=\"1600\" data-end=\"1648\">\u00a04. \u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0935\u093e\u0926\u094d\u092f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"1651\" data-end=\"1691\"><strong data-start=\"1653\" data-end=\"1689\">\u0924\u0902\u0924\u094d\u0930 \u0935\u093e\u0926\u094d\u092f (String Instruments)<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"1695\" data-end=\"1876\">\n<li data-start=\"1695\" data-end=\"1707\">\u0938\u093f\u0924\u093e\u0930\u00a0<\/li>\n<li data-start=\"1711\" data-end=\"1719\">\u0938\u0930\u094b\u0926<\/li>\n<li data-start=\"1723\" data-end=\"1771\">\u0938\u0902\u0924\u0942\u0930<br data-start=\"1730\" data-end=\"1733\" \/><strong data-start=\"1735\" data-end=\"1769\">\u0936\u0941\u0937\u093f\u0930 \u0935\u093e\u0926\u094d\u092f (Wind Instruments)<\/strong><\/li>\n<li data-start=\"1775\" data-end=\"1789\">\u092c\u093e\u0902\u0938\u0941\u0930\u0940\u00a0<\/li>\n<li data-start=\"1793\" data-end=\"1848\">\u0936\u0939\u0928\u093e\u0908<br data-start=\"1800\" data-end=\"1803\" \/><strong data-start=\"1805\" data-end=\"1846\">\u0905\u0935\u0928\u0926\u094d\u0927 \u0935\u093e\u0926\u094d\u092f (Percussion Instruments)<\/strong><\/li>\n<li data-start=\"1852\" data-end=\"1863\">\u0924\u092c\u0932\u093e\u00a0<\/li>\n<li data-start=\"1867\" data-end=\"1876\">\u092a\u0916\u093e\u0935\u091c<\/li>\n<\/ul>\n<h3 data-start=\"1883\" data-end=\"1938\"><strong data-start=\"1887\" data-end=\"1936\">\u00a05. \u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0938\u093f\u0926\u094d\u0927 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924\u091c\u094d\u091e<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"1939\" data-end=\"2242\"><strong data-start=\"1941\" data-end=\"1951\">\u0924\u093e\u0928\u0938\u0947\u0928<\/strong> \u2013 \u0905\u0915\u092c\u0930 \u0915\u0947 \u0928\u0935\u0930\u0924\u094d\u0928\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u090f\u0915, \u2018\u0930\u093e\u0917 \u092e\u093f\u092f\u093e\u0902 \u0915\u0940 \u092e\u0932\u094d\u0939\u093e\u0930\u2019 \u092a\u094d\u0930\u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u0964<br data-start=\"2013\" data-end=\"2016\" \/><strong data-start=\"2018\" data-end=\"2040\">\u092c\u0921\u093c\u0947 \u0917\u0941\u0932\u093e\u092e \u0905\u0932\u0940 \u0916\u093e\u0901<\/strong> \u2013 \u092a\u091f\u093f\u092f\u093e\u0932\u093e \u0918\u0930\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0938\u093f\u0926\u094d\u0927 \u0917\u093e\u092f\u0915\u0964<br data-start=\"2074\" data-end=\"2077\" \/><strong data-start=\"2079\" data-end=\"2094\">\u092d\u0940\u092e\u0938\u0947\u0928 \u091c\u094b\u0936\u0940<\/strong> \u2013 \u0915\u093f\u0930\u093e\u0928\u093e \u0918\u0930\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0938\u093f\u0926\u094d\u0927 \u0917\u093e\u092f\u0915, \u2018\u092d\u093e\u0930\u0924\u0930\u0924\u094d\u0928\u2019 \u0938\u0947 \u0938\u092e\u094d\u092e\u093e\u0928\u093f\u0924\u0964<br data-start=\"2151\" data-end=\"2154\" \/><strong data-start=\"2156\" data-end=\"2168\">\u0930\u0935\u093f \u0936\u0902\u0915\u0930<\/strong> \u2013 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u092a\u094d\u0930\u0938\u093f\u0926\u094d\u0927 \u0938\u093f\u0924\u093e\u0930 \u0935\u093e\u0926\u0915\u0964<br data-start=\"2197\" data-end=\"2200\" \/><strong data-start=\"2202\" data-end=\"2218\">\u0905\u092e\u091c\u0926 \u0905\u0932\u0940 \u0916\u093e\u0928<\/strong> \u2013 \u092a\u094d\u0930\u0938\u093f\u0926\u094d\u0927 \u0938\u0930\u094b\u0926 \u0935\u093e\u0926\u0915\u0964<\/p>\n<h3 data-start=\"2249\" data-end=\"2291\"><strong data-start=\"2253\" data-end=\"2289\">\u00a06. \u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u0915\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"2292\" data-end=\"2475\"><strong data-start=\"2294\" data-end=\"2333\">\u092e\u093e\u0928\u0938\u093f\u0915 \u0936\u093e\u0902\u0924\u093f \u0914\u0930 \u090f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930\u0924\u093e \u092c\u0922\u093c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/strong><br data-start=\"2333\" data-end=\"2336\" \/><strong data-start=\"2338\" data-end=\"2373\">\u092f\u094b\u0917 \u0914\u0930 \u0927\u094d\u092f\u093e\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0939\u093e\u092f\u0915 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/strong><br data-start=\"2373\" data-end=\"2376\" \/><strong data-start=\"2378\" data-end=\"2425\">\u0938\u0902\u0938\u094d\u0915\u0943\u0924\u093f \u0914\u0930 \u092a\u0930\u0902\u092a\u0930\u093e \u0915\u094b \u0906\u0917\u0947 \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0939\u093e\u092f\u0915\u0964<\/strong><br data-start=\"2425\" data-end=\"2428\" \/><strong data-start=\"2430\" data-end=\"2473\">\u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092a\u0930 \u0938\u0915\u093e\u0930\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u0921\u093e\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/strong><\/p>\n<h3 data-start=\"2482\" data-end=\"2504\"><strong data-start=\"2486\" data-end=\"2502\">\u00a0\u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u0930\u094d\u0937:<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"2505\" data-end=\"2706\">\u00a0\u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 <strong data-start=\"2525\" data-end=\"2551\">\u0938\u094d\u0935\u0930, \u0930\u093e\u0917, \u0924\u093e\u0932, \u0914\u0930 \u092d\u093e\u0935<\/strong> \u092a\u0930 \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0964<br data-start=\"2565\" data-end=\"2568\" \/>\u00a0\u092f\u0939 \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 <strong data-start=\"2581\" data-end=\"2617\">\u0918\u0930\u093e\u0928\u094b\u0902, \u0935\u093e\u0926\u094d\u092f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u0915\u0932\u093e\u0915\u093e\u0930\u094b\u0902<\/strong> \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0938\u092e\u0943\u0926\u094d\u0927 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<br data-start=\"2644\" data-end=\"2647\" \/>\u00a0\u092f\u0939 <strong data-start=\"2652\" data-end=\"2685\">\u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915, \u092e\u093e\u0928\u0938\u093f\u0915 \u0914\u0930 \u0906\u0927\u094d\u092f\u093e\u0924\u094d\u092e\u093f\u0915<\/strong> \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0932\u093e\u092d\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p data-start=\"2708\" data-end=\"2799\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">\u00a0<strong data-start=\"2711\" data-end=\"2794\">\u0915\u094d\u092f\u093e \u0906\u092a \u0915\u093f\u0938\u0940 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0930\u093e\u0917, \u0924\u093e\u0932 \u092f\u093e \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0930 \u0938\u0947 \u091c\u093e\u0928\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902?<\/strong><\/p>\n<h3 data-start=\"2708\" data-end=\"2799\"><a href=\"https:\/\/bnrea.org.in\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Class-XI-and-XII-Booklist.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">HINDUSTANI MUSIC FOR CBSE 11 &amp;amp; 12 IN HINDI &#8211; PART -3.<\/a><\/h3>\n<p data-start=\"0\" data-end=\"161\">\u092f\u0939\u093e\u0901 \u092a\u0930 &#8220;Hindustani Music for CBSE Class 11 &amp; 12 in Hindi \u2013 Part 3&#8221; \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u090f\u0915 \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u0943\u0924 \u0914\u0930 \u0906\u0938\u093e\u0928 \u0928\u094b\u091f\u094d\u0938\/\u0917\u093e\u0907\u0921 \u0926\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948, \u091c\u094b CBSE \u0938\u093f\u0932\u0947\u092c\u0938 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<hr data-start=\"163\" data-end=\"166\" \/>\n<h2 data-start=\"168\" data-end=\"222\">\ud83c\udfbc <strong data-start=\"174\" data-end=\"220\">\u0939\u093f\u0902\u0926\u0941\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u2013 \u0915\u0915\u094d\u0937\u093e 11 \u0914\u0930 12 (\u092d\u093e\u0917 3)<\/strong><\/h2>\n<p data-start=\"223\" data-end=\"266\"><strong data-start=\"223\" data-end=\"266\">CBSE \u092a\u093e\u0920\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 (Hindi Medium)<\/strong><\/p>\n<hr data-start=\"268\" data-end=\"271\" \/>\n<h3 data-start=\"273\" data-end=\"334\">\ud83d\udcda <strong data-start=\"280\" data-end=\"334\">\u092d\u093e\u0917 \u2013 3 : \u0930\u093e\u0917, \u0924\u093e\u0932, \u0935\u093e\u0926\u094d\u092f, \u0917\u093e\u092f\u0928 \u0914\u0930 \u0935\u094d\u092f\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u091c\u094d\u091e\u093e\u0928<\/strong><\/h3>\n<hr data-start=\"336\" data-end=\"339\" \/>\n<h2 data-start=\"341\" data-end=\"364\">1\ufe0f\u20e3 <strong data-start=\"348\" data-end=\"364\">\u0930\u093e\u0917 \u0915\u093e \u092a\u0930\u093f\u091a\u092f<\/strong><\/h2>\n<h3 data-start=\"366\" data-end=\"385\">\ud83d\udd39 \u0930\u093e\u0917 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948?<\/h3>\n<p data-start=\"386\" data-end=\"520\">\u0930\u093e\u0917 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924 \u0915\u093e \u0935\u0939 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u092d\u093e\u0935 \u092a\u094d\u0930\u0915\u091f \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u0939 \u0938\u0941\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0915\u094d\u0930\u092e (ascending &amp; descending) \u0914\u0930 \u091a\u0932\u0928 (movement) \u092a\u0930 \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p data-start=\"522\" data-end=\"543\"><strong data-start=\"522\" data-end=\"543\">\u0930\u093e\u0917 \u0915\u0940 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u093e\u090f\u0901:<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"544\" data-end=\"639\">\n<li data-start=\"544\" data-end=\"568\">\n<p data-start=\"546\" data-end=\"568\">\u0906\u0930\u094b\u0939 (Ascending notes)<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"569\" data-end=\"595\">\n<p data-start=\"571\" data-end=\"595\">\u0905\u0935\u0930\u094b\u0939 (Descending notes)<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"596\" data-end=\"614\">\n<p data-start=\"598\" data-end=\"614\">\u0935\u093e\u0926\u0940-\u0938\u0902\u0935\u093e\u0926\u0940 \u0938\u094d\u0935\u0930<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"615\" data-end=\"627\">\n<p data-start=\"617\" data-end=\"627\">\u092a\u0915\u095c \u092f\u093e \u091a\u093e\u0932<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"628\" data-end=\"639\">\n<p data-start=\"630\" data-end=\"639\">\u0938\u092e\u092f (\u0915\u093e\u0932)<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"641\" data-end=\"644\" \/>\n<h2 data-start=\"646\" data-end=\"697\">2\ufe0f\u20e3 <strong data-start=\"653\" data-end=\"678\">\u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0930\u093e\u0917\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928<\/strong> <em data-start=\"679\" data-end=\"697\">(CBSE \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930)<\/em><\/h2>\n<div class=\"_tableContainer_16hzy_1\">\n<div class=\"_tableWrapper_16hzy_14 group flex w-fit flex-col-reverse\">\n<table class=\"w-fit min-w-(--thread-content-width)\" data-start=\"699\" data-end=\"950\">\n<thead data-start=\"699\" data-end=\"740\">\n<tr data-start=\"699\" data-end=\"740\">\n<th data-start=\"699\" data-end=\"712\" data-col-size=\"sm\">\u0930\u093e\u0917 \u0915\u093e \u0928\u093e\u092e<\/th>\n<th data-start=\"712\" data-end=\"719\" data-col-size=\"sm\">\u0935\u093e\u0926\u0940<\/th>\n<th data-start=\"719\" data-end=\"728\" data-col-size=\"sm\">\u0938\u0902\u0935\u093e\u0926\u0940<\/th>\n<th data-start=\"728\" data-end=\"740\" data-col-size=\"sm\">\u0917\u093e\u092f\u0928 \u0938\u092e\u092f<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody data-start=\"784\" data-end=\"950\">\n<tr data-start=\"784\" data-end=\"815\">\n<td data-start=\"784\" data-end=\"796\" data-col-size=\"sm\">\u0930\u093e\u0917 \u092f\u092e\u0928<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"796\" data-end=\"800\">\u0917<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"800\" data-end=\"805\">\u0928\u0940<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"805\" data-end=\"815\">\u0930\u093e\u0924\u094d\u0930\u093f<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"816\" data-end=\"847\">\n<td data-start=\"816\" data-end=\"829\" data-col-size=\"sm\">\u0930\u093e\u0917 \u092d\u0942\u092a\u093e\u0932\u0940<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"829\" data-end=\"833\">\u0917<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"833\" data-end=\"837\">\u0927<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"837\" data-end=\"847\">\u0930\u093e\u0924\u094d\u0930\u093f<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"848\" data-end=\"879\">\n<td data-start=\"848\" data-end=\"860\" data-col-size=\"sm\">\u0930\u093e\u0917 \u092d\u0948\u0930\u0935<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"860\" data-end=\"864\">\u0927<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"864\" data-end=\"869\">\u0930\u0947<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"869\" data-end=\"879\">\u092a\u094d\u0930\u093e\u0924\u0903<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"880\" data-end=\"919\">\n<td data-start=\"880\" data-end=\"895\" data-col-size=\"sm\">\u0930\u093e\u0917 \u092d\u0940\u092e\u092a\u0932\u093e\u0938\u0940<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"895\" data-end=\"903\">\u092e\u0927\u094d\u092f\u092e<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"903\" data-end=\"910\">\u0937\u0921\u094d\u091c<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"910\" data-end=\"919\">\u0926\u094b\u092a\u0939\u0930<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"920\" data-end=\"950\">\n<td data-start=\"920\" data-end=\"931\" data-col-size=\"sm\">\u0930\u093e\u0917 \u0926\u0947\u0936<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"931\" data-end=\"936\">\u0930\u0947<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"936\" data-end=\"940\">\u092a<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"940\" data-end=\"950\">\u0930\u093e\u0924\u094d\u0930\u093f<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<div class=\"sticky end-(--thread-content-margin) h-0 self-end select-none\">\n<div class=\"absolute end-0 flex items-end\">\u00a0<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p data-start=\"952\" data-end=\"1022\">\ud83d\udcdd <strong data-start=\"955\" data-end=\"962\">\u091f\u093f\u092a<\/strong>: \u0930\u093e\u0917 \u0915\u0940 \u092a\u0915\u0921\u093c (Chalan) \u0914\u0930 \u0906\u0932\u093e\u092a-\u0924\u093e\u0928 \u092d\u0940 \u0905\u092d\u094d\u092f\u093e\u0938 \u092e\u0947\u0902 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964<\/p>\n<hr data-start=\"1024\" data-end=\"1027\" \/>\n<h2 data-start=\"1029\" data-end=\"1052\">3\ufe0f\u20e3 <strong data-start=\"1036\" data-end=\"1052\">\u0924\u093e\u0932 \u0915\u093e \u091c\u094d\u091e\u093e\u0928<\/strong><\/h2>\n<h3 data-start=\"1054\" data-end=\"1073\">\ud83d\udd39 \u0924\u093e\u0932 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948?<\/h3>\n<p data-start=\"1074\" data-end=\"1185\">\u0924\u093e\u0932 \u0932\u092f \u0915\u093e \u0935\u0939 \u092d\u093e\u0917 \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u0924\u0943\u0915\u093e\u090f\u0901 (beats) \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u0947 \u0924\u093e\u0932 \u0938\u0941\u0930\u094b\u0902 \u0915\u094b \u090f\u0915 \u0932\u092f\u092c\u0926\u094d\u0927 \u0922\u093e\u0902\u091a\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u093e\u0901\u0927\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<h4 data-start=\"1187\" data-end=\"1223\">\ud83e\udd41 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0924\u093e\u0932\u0947\u0902 (CBSE Syllabus):<\/h4>\n<div class=\"_tableContainer_16hzy_1\">\n<div class=\"_tableWrapper_16hzy_14 group flex w-fit flex-col-reverse\">\n<table class=\"w-fit min-w-(--thread-content-width)\" data-start=\"1225\" data-end=\"1436\">\n<thead data-start=\"1225\" data-end=\"1249\">\n<tr data-start=\"1225\" data-end=\"1249\">\n<th data-start=\"1225\" data-end=\"1231\" data-col-size=\"sm\">\u0924\u093e\u0932<\/th>\n<th data-start=\"1231\" data-end=\"1240\" data-col-size=\"sm\">\u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e<\/th>\n<th data-start=\"1240\" data-end=\"1249\" data-col-size=\"sm\">\u0909\u092a\u092f\u094b\u0917<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody data-start=\"1277\" data-end=\"1436\">\n<tr data-start=\"1277\" data-end=\"1311\">\n<td data-start=\"1277\" data-end=\"1290\" data-col-size=\"sm\"><strong data-start=\"1279\" data-end=\"1289\">\u0924\u0940\u0928\u0924\u093e\u0932<\/strong><\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"1290\" data-end=\"1295\">16<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"1295\" data-end=\"1311\">\u0938\u092c\u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u091a\u0932\u093f\u0924<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"1312\" data-end=\"1340\">\n<td data-start=\"1312\" data-end=\"1324\" data-col-size=\"sm\"><strong data-start=\"1314\" data-end=\"1323\">\u091d\u092a\u0924\u093e\u0932<\/strong><\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"1324\" data-end=\"1329\">10<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"1329\" data-end=\"1340\">\u092e\u0927\u094d\u092f \u0932\u092f<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"1341\" data-end=\"1372\">\n<td data-start=\"1341\" data-end=\"1353\" data-col-size=\"sm\"><strong data-start=\"1343\" data-end=\"1352\">\u090f\u0915\u0924\u093e\u0932<\/strong><\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"1353\" data-end=\"1358\">12<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"1358\" data-end=\"1372\">\u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 \u0917\u093e\u092f\u0928<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"1373\" data-end=\"1405\">\n<td data-start=\"1373\" data-end=\"1385\" data-col-size=\"sm\"><strong data-start=\"1375\" data-end=\"1384\">\u0926\u093e\u0926\u0930\u093e<\/strong><\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"1385\" data-end=\"1389\">6<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"1389\" data-end=\"1405\">\u0920\u0941\u092e\u0930\u0940, \u0926\u093e\u0926\u0930\u093e<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"1406\" data-end=\"1436\">\n<td data-start=\"1406\" data-end=\"1419\" data-col-size=\"sm\"><strong data-start=\"1408\" data-end=\"1418\">\u0915\u0947\u0939\u0930\u0935\u093e<\/strong><\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"1419\" data-end=\"1423\">8<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"1423\" data-end=\"1436\">\u0932\u094b\u0915 \u0938\u0902\u0917\u0940\u0924<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<div class=\"sticky end-(--thread-content-margin) h-0 self-end select-none\">\n<div class=\"absolute end-0 flex items-end\">\u00a0<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr data-start=\"1438\" data-end=\"1441\" \/>\n<h2 data-start=\"1443\" data-end=\"1471\">4\ufe0f\u20e3 <strong data-start=\"1450\" data-end=\"1471\">\u0935\u093e\u0926\u094d\u092f \u092f\u0902\u0924\u094d\u0930 \u092a\u0930\u093f\u091a\u092f<\/strong><\/h2>\n<h3 data-start=\"1473\" data-end=\"1487\">\ud83c\udfbb \u0924\u093e\u0928\u092a\u0941\u0930\u093e<\/h3>\n<ul data-start=\"1488\" data-end=\"1561\">\n<li data-start=\"1488\" data-end=\"1530\">\n<p data-start=\"1490\" data-end=\"1530\">\u0938\u094d\u0935\u0930 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u094d\u0925\u093e\u092f\u0940 \u0927\u094d\u0935\u0928\u093f \u0926\u0947\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u093e \u0935\u093e\u0926\u094d\u092f<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1531\" data-end=\"1561\">\n<p data-start=\"1533\" data-end=\"1561\">4 \u0924\u093e\u0930 (\u092a\u093e\u0901\u091a \u0924\u093e\u0930 \u092d\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902)<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h3 data-start=\"1563\" data-end=\"1574\">\ud83e\udd41 \u0924\u092c\u0932\u093e<\/h3>\n<ul data-start=\"1575\" data-end=\"1653\">\n<li data-start=\"1575\" data-end=\"1602\">\n<p data-start=\"1577\" data-end=\"1602\">\u0932\u092f \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u093e \u0935\u093e\u0926\u094d\u092f<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1603\" data-end=\"1653\">\n<p data-start=\"1605\" data-end=\"1653\">\u0926\u093e\u092f\u093e\u0901 (\u0926\u093e\u092f\u093e\u0901 = &#8220;\u0924\u092c\u0932\u093e&#8221;) \u0914\u0930 \u092c\u093e\u092f\u093e\u0901 (\u092c\u093e\u092f\u093e\u0901 = &#8220;\u092c\u093e\u092f\u093e&#8221;)<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"1655\" data-end=\"1658\" \/>\n<h2 data-start=\"1660\" data-end=\"1683\">5\ufe0f\u20e3 <strong data-start=\"1667\" data-end=\"1683\">\u0917\u093e\u092f\u0928 \u0936\u0948\u0932\u093f\u092f\u093e\u0901<\/strong><\/h2>\n<h3 data-start=\"1685\" data-end=\"1702\">\ud83d\udd38 \u0916\u094d\u092f\u093e\u0932 \u0917\u093e\u092f\u0928<\/h3>\n<ul data-start=\"1703\" data-end=\"1770\">\n<li data-start=\"1703\" data-end=\"1731\">\n<p data-start=\"1705\" data-end=\"1731\">\u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u0943\u0924 \u0906\u0932\u093e\u092a, \u0924\u093e\u0928, \u092c\u094b\u0932-\u0924\u093e\u0928<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1732\" data-end=\"1770\">\n<p data-start=\"1734\" data-end=\"1770\">\u0935\u093f\u0932\u0902\u092c\u093f\u0924 \u0914\u0930 \u0926\u094d\u0930\u0941\u0924 \u0932\u092f \u092e\u0947\u0902 \u0917\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h3 data-start=\"1772\" data-end=\"1785\">\ud83d\udd38 \u0927\u094d\u0930\u0941\u092a\u0926<\/h3>\n<ul data-start=\"1786\" data-end=\"1854\">\n<li data-start=\"1786\" data-end=\"1828\">\n<p data-start=\"1788\" data-end=\"1828\">\u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 \u0936\u0948\u0932\u0940, \u091a\u093e\u0930 \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0902\u091f\u093e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1829\" data-end=\"1854\">\n<p data-start=\"1831\" data-end=\"1854\">\u201c\u0913\u0902\u0915\u093e\u0930\u201d \u0938\u0947 \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h3 data-start=\"1856\" data-end=\"1868\">\ud83d\udd38 \u0920\u0941\u092e\u0930\u0940<\/h3>\n<ul data-start=\"1869\" data-end=\"1917\">\n<li data-start=\"1869\" data-end=\"1893\">\n<p data-start=\"1871\" data-end=\"1893\">\u092d\u093e\u0935 \u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928, \u0939\u0932\u094d\u0915\u093e \u0917\u093e\u092f\u0928<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1894\" data-end=\"1917\">\n<p data-start=\"1896\" data-end=\"1917\">\u092a\u094d\u0930\u0947\u092e, \u092d\u0915\u094d\u0924\u093f \u0906\u0926\u093f \u0935\u093f\u0937\u092f<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"1919\" data-end=\"1922\" \/>\n<h2 data-start=\"1924\" data-end=\"1971\">6\ufe0f\u20e3 <strong data-start=\"1931\" data-end=\"1971\">\u0935\u094d\u092f\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u0905\u092d\u094d\u092f\u093e\u0938 (Practical Section)<\/strong><\/h2>\n<ul data-start=\"1973\" data-end=\"2145\">\n<li data-start=\"1973\" data-end=\"2016\">\n<p data-start=\"1975\" data-end=\"2016\"><strong data-start=\"1975\" data-end=\"1992\">\u0938\u094d\u0935\u0930\u0932\u093f\u092a\u093f \u0932\u0947\u0916\u0928<\/strong>: \u0930\u093e\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092c\u0902\u0926\u093f\u0936\u0947\u0902 \u0932\u093f\u0916\u0928\u093e<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2017\" data-end=\"2058\">\n<p data-start=\"2019\" data-end=\"2058\"><strong data-start=\"2019\" data-end=\"2031\">\u0924\u093e\u0932 \u0932\u0947\u0916\u0928<\/strong>: \u0924\u093e\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0925\u093e\u0939 \u0914\u0930 \u092c\u094b\u0932 \u0932\u093f\u0916\u0928\u093e<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2059\" data-end=\"2098\">\n<p data-start=\"2061\" data-end=\"2098\"><strong data-start=\"2061\" data-end=\"2078\">\u0935\u093e\u0926\u094d\u092f \u092a\u0939\u091a\u093e\u0928\u0928\u093e<\/strong>: \u091a\u093f\u0924\u094d\u0930 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2099\" data-end=\"2145\">\n<p data-start=\"2101\" data-end=\"2145\"><strong data-start=\"2101\" data-end=\"2118\">\u0930\u093e\u0917 \u0917\u093e\u092f\u0928\/\u0935\u093e\u0926\u0928<\/strong>: \u092a\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0938\u094d\u0924\u0941\u0924 \u0915\u0930\u0928\u093e<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"2147\" data-end=\"2150\" \/>\n<h2 data-start=\"2152\" data-end=\"2181\">\ud83d\udccc <strong data-start=\"2158\" data-end=\"2181\">CBSE \u092a\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u093e \u091f\u093f\u092a\u094d\u0938:<\/strong><\/h2>\n<ol data-start=\"2183\" data-end=\"2354\">\n<li data-start=\"2183\" data-end=\"2227\">\n<p data-start=\"2186\" data-end=\"2227\">\u0930\u093e\u0917\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0906\u0932\u093e\u092a, \u092c\u094b\u0932-\u0924\u093e\u0928 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0948\u0915\u094d\u091f\u093f\u0938 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2228\" data-end=\"2264\">\n<p data-start=\"2231\" data-end=\"2264\">\u0924\u093e\u0932 \u0915\u0940 \u0925\u093e\u0939 \u0914\u0930 \u092c\u094b\u0932 \u091c\u093c\u0930\u0942\u0930 \u092f\u093e\u0926 \u0930\u0916\u0947\u0902\u0964<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2265\" data-end=\"2306\">\n<p data-start=\"2268\" data-end=\"2306\">\u092a\u094d\u0930\u0948\u0915\u094d\u091f\u093f\u0915\u0932 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092c\u0902\u0926\u093f\u0936\u0947\u0902 \u0915\u0902\u0920\u0938\u094d\u0925 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2307\" data-end=\"2354\">\n<p data-start=\"2310\" data-end=\"2354\">\u0925\u094d\u092f\u094b\u0930\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u091a\u0928\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930\u0940 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<hr data-start=\"2356\" data-end=\"2359\" \/>\n<h2 data-start=\"2361\" data-end=\"2385\">\ud83c\udf93 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0906\u092a \u091a\u093e\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902:<\/h2>\n<ul data-start=\"2387\" data-end=\"2492\">\n<li data-start=\"2387\" data-end=\"2401\">\n<p data-start=\"2389\" data-end=\"2401\">\u2705 PDF \u0928\u094b\u091f\u094d\u0938?<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2402\" data-end=\"2453\">\n<p data-start=\"2404\" data-end=\"2453\">\ud83c\udfa7 \u0911\u0921\u093f\u092f\u094b \u0930\u093f\u0915\u0949\u0930\u094d\u0921\u093f\u0902\u0917\u094d\u0938 (\u0930\u093e\u0917 \u092f\u093e \u0924\u093e\u0932 \u0905\u092d\u094d\u092f\u093e\u0938 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f)?<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2454\" data-end=\"2492\">\n<p data-start=\"2456\" data-end=\"2492\">\ud83d\udcfd\ufe0f \u0935\u0940\u0921\u093f\u092f\u094b \u0915\u094d\u0932\u093e\u0938\u0947\u0938 \u092f\u093e YouTube \u0938\u0941\u091d\u093e\u0935?<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"2494\" data-end=\"2537\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">\u092e\u0941\u091d\u0947 \u092c\u0924\u093e\u0907\u090f, \u092e\u0948\u0902 \u0909\u0938\u0940 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u0906\u092a\u0915\u0940 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930\u0942\u0901\u0917\u093e\u0964<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>HINDUSTANI MUSIC FOR CBSE 11 &amp; 12 IN HINDI &#8211; PART -3. Music practical file pdf and music book pdf in english and hindi is very important for all of the students who want to download. &#8211; Class 12 music project file book pdf and class 12 music practical book pdf is available for all [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":64,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[104],"tags":[],"class_list":["post-4435","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hindustani-music"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4435","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/users\/64"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4435"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4435\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4435"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4435"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}