{"id":3312,"date":"2025-06-04T14:29:58","date_gmt":"2025-06-04T14:29:58","guid":{"rendered":"https:\/\/diznr.com\/?p=3312"},"modified":"2025-06-04T14:29:58","modified_gmt":"2025-06-04T14:29:58","slug":"day-01part-20-type-of-operating-systyem-multi-programming-operating-system-for-gate-in-hindi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/day-01part-20-type-of-operating-systyem-multi-programming-operating-system-for-gate-in-hindi\/","title":{"rendered":"Day 01Part 20- Type of operating systyem, Multi Programming Operating system for gate in Hindi"},"content":{"rendered":"<p>Day 01Part 20- Type of operating systyem Multi Programming Operating system for gate in Hindi<\/p>\n<p>[fvplayer id=&#8221;348&#8243;]<\/p>\n<p>\u092f\u0939\u093e\u0901 \u092a\u0930 GATE \u092a\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u093e \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f <strong>Operating System<\/strong> \u0915\u0947 \u091f\u0949\u092a\u093f\u0915 &#8220;<strong>Day 01 Part 20 &#8211; Types of Operating System &amp; Multiprogramming OS<\/strong>&#8221; \u0915\u093e \u0939\u093f\u0902\u0926\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0930\u0932 \u0914\u0930 \u0938\u091f\u0940\u0915 \u0928\u094b\u091f\u094d\u0938 \u0926\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948:<\/p>\n<hr \/>\n<h2><strong>\u0911\u092a\u0930\u0947\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 (Types of Operating System)<\/strong><\/h2>\n<p>\u0911\u092a\u0930\u0947\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u0947 \u0938\u0902\u0938\u093e\u0927\u0928\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092e\u0948\u0928\u0947\u091c \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e \u0915\u094b \u090f\u0915 \u0907\u0902\u091f\u0930\u092b\u0947\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u0908 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902:<\/p>\n<h3>1. <strong>Batch Operating System (\u092c\u0948\u091a \u0911\u092a\u0930\u0947\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e)<\/strong><\/h3>\n<ul>\n<li>\u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u092f\u0942\u091c\u093c\u0930 \u0938\u0940\u0927\u0947 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0938\u0947 \u0907\u0902\u091f\u0930\u0948\u0915\u094d\u091f \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0915\u0930\u0924\u093e\u0964<\/li>\n<li>\u0938\u092d\u0940 \u091c\u0949\u092c\u094d\u0938 \u0915\u094b \u090f\u0915\u0924\u094d\u0930 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u090f\u0915 \u092c\u0948\u091a \u092e\u0947\u0902 \u0930\u0928 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923: \u092a\u0941\u0930\u093e\u0928\u0947 IBM \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e<\/li>\n<\/ul>\n<h3>2. <strong>Time-Sharing Operating System (\u091f\u093e\u0907\u092e-\u0936\u0947\u092f\u0930\u093f\u0902\u0917 \u0913\u090f\u0938)<\/strong><\/h3>\n<ul>\n<li>\u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u092f\u0942\u091c\u093c\u0930 \u0915\u094b \u090f\u0915 \u091f\u093e\u0907\u092e \u0938\u094d\u0932\u0949\u091f \u0926\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>CPU \u0938\u092e\u092f \u0915\u094b \u0915\u0908 \u092f\u0942\u091c\u093c\u0930\u094d\u0938 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u093e\u0901\u091f\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>Example: UNIX<\/li>\n<\/ul>\n<h3>3. <strong>Multiprogramming Operating System (\u092e\u0932\u094d\u091f\u0940\u092a\u094d\u0930\u094b\u0917\u094d\u0930\u093e\u092e\u093f\u0902\u0917 \u0913\u090f\u0938)<\/strong><\/h3>\n<ul>\n<li>\u090f\u0915 \u0938\u092e\u092f \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915 \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u094b\u0917\u094d\u0930\u093e\u092e\u094d\u0938 \u0915\u094b \u092e\u0947\u092e\u094b\u0930\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u0916\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>CPU idle \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0930\u0939\u0924\u093e; \u090f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u094b\u0917\u094d\u0930\u093e\u092e I\/O \u092e\u0947\u0902 \u0939\u094b \u0924\u094b \u0926\u0942\u0938\u0930\u093e \u0930\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f: CPU Utilization \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u093e\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u092c\u093e\u0924\u0947\u0902:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>\u090f\u0915 \u0938\u092e\u092f \u092e\u0947\u0902 CPU \u090f\u0915 \u0939\u0940 \u092a\u094d\u0930\u094b\u0917\u094d\u0930\u093e\u092e \u0915\u094b execute \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/strong><\/li>\n<li><strong>I\/O wait \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u092a\u094d\u0930\u094b\u0917\u094d\u0930\u093e\u092e \u0915\u094b CPU \u092e\u093f\u0932 \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/strong><\/li>\n<li>\u0907\u0938\u0938\u0947 throughput \u0914\u0930 efficiency \u092c\u0922\u093c\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<h3>4. <strong>Multitasking Operating System (\u092e\u0932\u094d\u091f\u0940\u091f\u093e\u0938\u094d\u0915\u093f\u0902\u0917 \u0913\u090f\u0938)<\/strong><\/h3>\n<ul>\n<li>\u090f\u0915 \u092f\u0942\u091c\u093c\u0930 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u090f\u0915 \u0938\u093e\u0925 \u0915\u0908 \u091f\u093e\u0938\u094d\u0915\u094d\u0938 perform \u0915\u0930\u0928\u093e\u0964<\/li>\n<li>\u091c\u0948\u0938\u0947: \u090f\u0915 \u0938\u093e\u0925 Word \u091f\u093e\u0907\u092a \u0915\u0930\u0928\u093e, Music \u0938\u0941\u0928\u0928\u093e, \u0914\u0930 File \u0921\u093e\u0909\u0928\u0932\u094b\u0921 \u0915\u0930\u0928\u093e\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<h3>5. <strong>Real-Time Operating System (\u0930\u0940\u092f\u0932 \u091f\u093e\u0907\u092e \u0913\u090f\u0938)<\/strong><\/h3>\n<ul>\n<li>\u091c\u0939\u093e\u0902 \u091f\u093e\u0907\u092e \u0915\u0940 \u0938\u091f\u0940\u0915\u0924\u093e \u092c\u0939\u0941\u0924 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0939\u093e\u0930\u094d\u0921 \u0930\u0940\u092f\u0932-\u091f\u093e\u0907\u092e \u0914\u0930 \u0938\u0949\u092b\u094d\u091f \u0930\u0940\u092f\u0932-\u091f\u093e\u0907\u092e \u0926\u094b \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li>Example: \u092e\u093f\u0938\u093e\u0907\u0932 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e, \u0911\u091f\u094b\u092e\u0947\u091f\u0947\u0921 \u0915\u093e\u0930\u094d\u0938<\/li>\n<\/ul>\n<h3>6. <strong>Distributed Operating System (\u0921\u093f\u0938\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092c\u094d\u092f\u0942\u091f\u0947\u0921 \u0913\u090f\u0938)<\/strong><\/h3>\n<ul>\n<li>\u0915\u0908 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u092e\u093f\u0932\u0915\u0930 \u090f\u0915 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u0940 \u0924\u0930\u0939 \u0915\u093e\u092e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li>\u0930\u093f\u0938\u094b\u0930\u094d\u0938\u0947\u091c \u0915\u093e \u0928\u0947\u091f\u0935\u0930\u094d\u0915 \u092a\u0930 \u0938\u093e\u091d\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<h3>7. <strong>Network Operating System (\u0928\u0947\u091f\u0935\u0930\u094d\u0915 \u0913\u090f\u0938)<\/strong><\/h3>\n<ul>\n<li>\u0928\u0947\u091f\u0935\u0930\u094d\u0915 \u092a\u0930 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0938\u0902\u091a\u093e\u0930 \u0915\u094b \u0938\u0902\u092d\u093e\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923: Windows Server, Linux Server<\/li>\n<\/ul>\n<hr \/>\n<h2><strong>Multiprogramming Operating System \u0915\u0947 \u0932\u093e\u092d (Advantages):<\/strong><\/h2>\n<p>\u2705 CPU Utilization \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948<br \/>\n\u2705 System Efficiency \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948<br \/>\n\u2705 I\/O \u0914\u0930 CPU \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a parallelism \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948<br \/>\n\u2705 Multiple jobs \u090f\u0915 \u0939\u0940 \u0938\u092e\u092f \u092e\u0947\u0902 memory \u092e\u0947\u0902 \u0930\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902<\/p>\n<hr \/>\n<h2><strong>Multiprogramming vs Multitasking:<\/strong><\/h2>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>\u092c\u093f\u0902\u0926\u0941<\/th>\n<th>Multiprogramming<\/th>\n<th>Multitasking<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e<\/td>\n<td>\u090f\u0915 \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u094b\u0917\u094d\u0930\u093e\u092e<\/td>\n<td>\u090f\u0915 \u092f\u0942\u091c\u093c\u0930 \u0915\u0947 \u0915\u0908 \u091f\u093e\u0938\u094d\u0915<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f<\/td>\n<td>CPU \u0915\u094b \u0935\u094d\u092f\u0938\u094d\u0924 \u0930\u0916\u0928\u093e<\/td>\n<td>\u092f\u0942\u091c\u093c\u0930 \u0915\u094b responsiveness \u0926\u0947\u0928\u093e<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u091f\u093e\u0907\u092e \u0936\u0947\u092f\u0930\u093f\u0902\u0917<\/td>\n<td>\u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e<\/td>\n<td>\u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<hr \/>\n<p>\u0905\u0917\u0930 \u0906\u092a \u091a\u093e\u0939\u0947\u0902 \u0924\u094b \u092e\u0948\u0902 \u0907\u0938\u0915\u093e PDF \u092d\u0940 \u092c\u0928\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0942\u0901 \u092f\u093e \u0935\u0940\u0921\u093f\u092f\u094b \u0932\u0947\u0915\u094d\u091a\u0930 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u094d\u0915\u094d\u0930\u093f\u092a\u094d\u091f \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0942\u0901\u0964<br \/>\n\u0915\u094d\u092f\u093e \u0906\u092a\u0915\u094b Day 02 \u092f\u093e \u0905\u0917\u0932\u093e \u091f\u0949\u092a\u093f\u0915 \u092d\u0940 \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f \u0939\u093f\u0902\u0926\u0940 \u092e\u0947\u0902?<\/p>\n<h3><a href=\"https:\/\/gpbarkot.org.in\/download\/file\/is6YKVawXx.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Day 01Part 20- Type of operating systyem, Multi Programming Operating system for gate in Hindi<\/a><\/h3>\n<h3 class=\"LC20lb MBeuO DKV0Md\"><a href=\"https:\/\/www.mbit.edu.in\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Operating_System_Concepts_8th_EditionA4.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Operating System Concepts, 8th Edition<\/a><\/h3>\n<h3 class=\"LC20lb MBeuO DKV0Md\"><a href=\"https:\/\/gpnanakpur.ac.in\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/computerfundamentals-e-notes.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">1 INTRODUCTION TO COMPUTER<\/a><\/h3>\n<h3 class=\"LC20lb MBeuO DKV0Md\"><a href=\"https:\/\/vardhaman.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/OS-Material.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">UNIT-1 NOTES<\/a><\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Day 01Part 20- Type of operating systyem Multi Programming Operating system for gate in Hindi [fvplayer id=&#8221;348&#8243;] \u092f\u0939\u093e\u0901 \u092a\u0930 GATE \u092a\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u093e \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f Operating System \u0915\u0947 \u091f\u0949\u092a\u093f\u0915 &#8220;Day 01 Part 20 &#8211; Types of Operating System &amp; Multiprogramming OS&#8221; \u0915\u093e \u0939\u093f\u0902\u0926\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0930\u0932 \u0914\u0930 \u0938\u091f\u0940\u0915 \u0928\u094b\u091f\u094d\u0938 \u0926\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948: \u0911\u092a\u0930\u0947\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 (Types of [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":66,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-3312","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-operating-system"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3312","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/users\/66"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3312"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3312\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}