{"id":3289,"date":"2025-06-05T14:10:40","date_gmt":"2025-06-05T14:10:40","guid":{"rendered":"https:\/\/diznr.com\/?p=3289"},"modified":"2025-06-05T14:10:40","modified_gmt":"2025-06-05T14:10:40","slug":"day-01part-15-operating-system-for-gate-in-hindi-context-switching-in-system-operating","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/day-01part-15-operating-system-for-gate-in-hindi-context-switching-in-system-operating\/","title":{"rendered":"Day 01Part 15 &#8211; Operating system for gate in Hindi &#8211; Context Switching in Operating system."},"content":{"rendered":"<p>Day 01Part 15 &#8211; Operating system for gate in Hindi &#8211; Context Switching in Operating system.<\/p>\n<p>[fvplayer id=&#8221;337&#8243;]<\/p>\n<p class=\"\" data-start=\"0\" data-end=\"33\">Here\u2019s a complete explanation of:<\/p>\n<hr class=\"\" data-start=\"35\" data-end=\"38\" \/>\n<h1 class=\"\" data-start=\"40\" data-end=\"130\">\ud83c\udf93 <strong data-start=\"45\" data-end=\"128\">Day 01 &#8211; Part 15: Context Switching in Operating System (in Hindi for GATE CSE)<\/strong><\/h1>\n<p class=\"\" data-start=\"131\" data-end=\"222\">\ud83d\udcd8 Topic: Context Switching<br data-start=\"158\" data-end=\"161\" \/>\ud83e\udde0 Language: Hindi + Key English Terms (for GATE preparation)<\/p>\n<hr class=\"\" data-start=\"224\" data-end=\"227\" \/>\n<h2 class=\"\" data-start=\"229\" data-end=\"271\">\ud83d\udda5\ufe0f <strong data-start=\"236\" data-end=\"271\">Context Switching \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/strong><\/h2>\n<p class=\"\" data-start=\"273\" data-end=\"532\"><strong data-start=\"273\" data-end=\"294\">Context Switching<\/strong> \u090f\u0915 \u0910\u0938\u093e process \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 <strong data-start=\"320\" data-end=\"373\">CPU \u090f\u0915 process \u0938\u0947 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 process \u092a\u0930 switch \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948<\/strong>\u0964 \u091c\u092c \u092d\u0940 CPU \u090f\u0915 process \u0915\u094b \u0930\u094b\u0915\u0915\u0930 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u0915\u094b execute \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0924\u094b \u0909\u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 process \u0915\u093e <strong data-start=\"454\" data-end=\"474\">context (status)<\/strong> save \u0915\u0930\u0928\u093e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0924\u093e\u0915\u093f \u092c\u093e\u0926 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0939\u0940\u0902 \u0938\u0947 \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0947\u0964<\/p>\n<hr class=\"\" data-start=\"534\" data-end=\"537\" \/>\n<h2 class=\"\" data-start=\"539\" data-end=\"594\">\ud83d\udd04 <strong data-start=\"545\" data-end=\"594\">Context Switching \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094d\u092f\u093e-\u0915\u094d\u092f\u093e save \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/strong><\/h2>\n<p class=\"\" data-start=\"596\" data-end=\"673\">\u091c\u092c context switch \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0924\u094b OS \u0915\u094b process \u0915\u0947 \u092f\u0947 details save \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902:<\/p>\n<ul data-start=\"675\" data-end=\"860\">\n<li class=\"\" data-start=\"675\" data-end=\"736\">\n<p class=\"\" data-start=\"677\" data-end=\"736\">Program Counter (PC) \u279d \u0905\u0917\u0932\u093e instruction \u0915\u0939\u093e\u0901 \u0938\u0947 \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0939\u094b\u0917\u093e<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"737\" data-end=\"766\">\n<p class=\"\" data-start=\"739\" data-end=\"766\">CPU Registers (R1, R2&#8230;)<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"767\" data-end=\"810\">\n<p class=\"\" data-start=\"769\" data-end=\"810\">Process State (Running, Ready, Waiting)<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"811\" data-end=\"828\">\n<p class=\"\" data-start=\"813\" data-end=\"828\">Stack Pointer<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"829\" data-end=\"860\">\n<p class=\"\" data-start=\"831\" data-end=\"860\">Memory Management Information<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"\" data-start=\"862\" data-end=\"934\">\u2705 \u092f\u0947 \u0938\u093e\u0930\u0940 information <strong data-start=\"884\" data-end=\"915\">PCB (Process Control Block)<\/strong> \u092e\u0947\u0902 store \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<hr class=\"\" data-start=\"936\" data-end=\"939\" \/>\n<h2 class=\"\" data-start=\"941\" data-end=\"994\">\ud83d\udcca <strong data-start=\"947\" data-end=\"994\">Context Switching Diagram (\u0939\u093f\u0902\u0926\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092e\u091d\u0947\u0902)<\/strong><\/h2>\n<div class=\"contain-inline-size rounded-md border-[0.5px] border-token-border-medium relative bg-token-sidebar-surface-primary\">\n<div class=\"flex items-center text-token-text-secondary px-4 py-2 text-xs font-sans justify-between h-9 bg-token-sidebar-surface-primary dark:bg-token-main-surface-secondary select-none rounded-t-[5px]\">csharp<\/div>\n<div class=\"sticky top-9\">\n<div class=\"absolute end-0 bottom-0 flex h-9 items-center pe-2\">\n<div class=\"bg-token-sidebar-surface-primary text-token-text-secondary dark:bg-token-main-surface-secondary flex items-center rounded-sm px-2 font-sans text-xs\"><button class=\"flex gap-1 items-center select-none px-4 py-1\" aria-label=\"Copy\">Copy<\/button><span class=\"\" data-state=\"closed\"><button class=\"flex items-center gap-1 px-4 py-1 select-none\">Edit<\/button><\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"overflow-y-auto p-4\" dir=\"ltr\"><code class=\"whitespace-pre!\">[<span class=\"hljs-meta\">Running Process A<\/span>]<br \/>\n|<br \/>\n| (Interrupt \/ I\/O \/ Scheduler decision)<br \/>\n\u2193<br \/>\n[<span class=\"hljs-meta\">Save A's context in PCB_A<\/span>]<br \/>\n\u2193<br \/>\n[<span class=\"hljs-meta\">Load B's context from PCB_B<\/span>]<br \/>\n\u2193<br \/>\n[<span class=\"hljs-meta\">Running Process B<\/span>]<br \/>\n<\/code><\/div>\n<\/div>\n<hr class=\"\" data-start=\"1182\" data-end=\"1185\" \/>\n<h2 class=\"\" data-start=\"1187\" data-end=\"1226\">\ud83e\udde0 <strong data-start=\"1193\" data-end=\"1226\">Context Switching \u0915\u092c \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/strong><\/h2>\n<ol data-start=\"1228\" data-end=\"1391\">\n<li class=\"\" data-start=\"1228\" data-end=\"1253\">\n<p class=\"\" data-start=\"1231\" data-end=\"1253\"><strong data-start=\"1231\" data-end=\"1251\">Interrupt \u0906\u0928\u0947 \u092a\u0930<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"1254\" data-end=\"1293\">\n<p class=\"\" data-start=\"1257\" data-end=\"1293\"><strong data-start=\"1257\" data-end=\"1272\">System Call<\/strong> (\u091c\u0948\u0938\u0947 I\/O request)<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"1294\" data-end=\"1337\">\n<p class=\"\" data-start=\"1297\" data-end=\"1337\"><strong data-start=\"1297\" data-end=\"1313\">Multitasking<\/strong> (Time Sharing OS \u092e\u0947\u0902)<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"1338\" data-end=\"1391\">\n<p class=\"\" data-start=\"1341\" data-end=\"1391\"><strong data-start=\"1341\" data-end=\"1355\">Preemption<\/strong> (Higher priority process \u0915\u0947 \u0906\u0928\u0947 \u092a\u0930)<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<hr class=\"\" data-start=\"1393\" data-end=\"1396\" \/>\n<h2 class=\"\" data-start=\"1398\" data-end=\"1441\">\u2699\ufe0f <strong data-start=\"1404\" data-end=\"1441\">Context Switch Time \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/strong><\/h2>\n<p class=\"\" data-start=\"1443\" data-end=\"1618\"><strong data-start=\"1443\" data-end=\"1466\">Context switch time<\/strong> \u0935\u0939 time \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915 process \u0915\u094b \u0930\u094b\u0915\u0915\u0930 \u0926\u0942\u0938\u0930\u093e \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u0938\u092e\u092f \u0915\u094b\u0908 \u092d\u0940 <strong data-start=\"1544\" data-end=\"1572\">actual work (processing)<\/strong> \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e \u2014 \u0938\u093f\u0930\u094d\u092b switching overhead \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p class=\"\" data-start=\"1620\" data-end=\"1654\">\ud83d\udd38 GATE \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0939 \u092a\u0942\u091b\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f:<\/p>\n<blockquote data-start=\"1655\" data-end=\"1736\">\n<p class=\"\" data-start=\"1657\" data-end=\"1736\">&#8220;Is context switch time productive?&#8221;<br data-start=\"1693\" data-end=\"1696\" \/><strong data-start=\"1696\" data-end=\"1707\">Answer:<\/strong> \u274c No, it is an <strong data-start=\"1723\" data-end=\"1735\">overhead<\/strong>.<\/p>\n<\/blockquote>\n<hr class=\"\" data-start=\"1738\" data-end=\"1741\" \/>\n<h2 class=\"\" data-start=\"1743\" data-end=\"1787\">\ud83d\udd04 <strong data-start=\"1749\" data-end=\"1787\">Context Switch \u0915\u0947 \u092b\u093e\u092f\u0926\u0947 \u0914\u0930 \u0928\u0941\u0915\u0938\u093e\u0928:<\/strong><\/h2>\n<h3 class=\"\" data-start=\"1789\" data-end=\"1801\">\u2705 \u092b\u093e\u092f\u0926\u0947:<\/h3>\n<ul data-start=\"1802\" data-end=\"1892\">\n<li class=\"\" data-start=\"1802\" data-end=\"1831\">\n<p class=\"\" data-start=\"1804\" data-end=\"1831\">Multitasking \u0938\u0902\u092d\u0935 \u092c\u0928\u0924\u0940 \u0939\u0948<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"1832\" data-end=\"1860\">\n<p class=\"\" data-start=\"1834\" data-end=\"1860\">CPU utilization \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"1861\" data-end=\"1892\">\n<p class=\"\" data-start=\"1863\" data-end=\"1892\">Real-time responses \u092e\u093f\u0932\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h3 class=\"\" data-start=\"1894\" data-end=\"1907\">\u274c \u0928\u0941\u0915\u0938\u093e\u0928:<\/h3>\n<ul data-start=\"1908\" data-end=\"2021\">\n<li class=\"\" data-start=\"1908\" data-end=\"1934\">\n<p class=\"\" data-start=\"1910\" data-end=\"1934\">Overhead time \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"1935\" data-end=\"1970\">\n<p class=\"\" data-start=\"1937\" data-end=\"1970\">Cache memory invalidate \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"1971\" data-end=\"2021\">\n<p class=\"\" data-start=\"1973\" data-end=\"2021\">System slow \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0905\u0917\u0930 frequent switches \u0939\u094b\u0902<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr class=\"\" data-start=\"2023\" data-end=\"2026\" \/>\n<h2 class=\"\" data-start=\"2028\" data-end=\"2061\">\ud83d\udca1 <strong data-start=\"2034\" data-end=\"2061\">GATE-Level MCQ Example:<\/strong><\/h2>\n<p class=\"\" data-start=\"2063\" data-end=\"2218\"><strong data-start=\"2063\" data-end=\"2069\">Q:<\/strong> Context switch involves:<br \/>\nA) Switching from kernel to user mode<br data-start=\"2132\" data-end=\"2135\" \/>B) Saving and restoring process states \u2705<br data-start=\"2175\" data-end=\"2178\" \/>C) I\/O management<br data-start=\"2195\" data-end=\"2198\" \/>D) Memory allocation<\/p>\n<hr class=\"\" data-start=\"2220\" data-end=\"2223\" \/>\n<h2 class=\"\" data-start=\"2225\" data-end=\"2274\">\ud83d\uddc2\ufe0f <strong data-start=\"2232\" data-end=\"2274\">Short Notes for Revision (One-liners):<\/strong><\/h2>\n<ul data-start=\"2276\" data-end=\"2441\">\n<li class=\"\" data-start=\"2276\" data-end=\"2311\">\n<p class=\"\" data-start=\"2278\" data-end=\"2311\">Context Switch \u279d Process change<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"2312\" data-end=\"2340\">\n<p class=\"\" data-start=\"2314\" data-end=\"2340\">PCB \u279d Holds context info<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"2341\" data-end=\"2373\">\n<p class=\"\" data-start=\"2343\" data-end=\"2373\">Overhead \u279d No real work done<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"2374\" data-end=\"2413\">\n<p class=\"\" data-start=\"2376\" data-end=\"2413\">Needed in \u279d Preemptive multitasking<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"2414\" data-end=\"2441\">\n<p class=\"\" data-start=\"2416\" data-end=\"2441\">Time-saving? \u274c No, costly<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr class=\"\" data-start=\"2443\" data-end=\"2446\" \/>\n<h2 class=\"\" data-start=\"2448\" data-end=\"2464\">\ud83d\udcd8 Extra Tip:<\/h2>\n<p class=\"\" data-start=\"2466\" data-end=\"2514\">In GATE, context switching is often paired with:<\/p>\n<ul data-start=\"2515\" data-end=\"2606\">\n<li class=\"\" data-start=\"2515\" data-end=\"2544\">\n<p class=\"\" data-start=\"2517\" data-end=\"2544\"><strong data-start=\"2517\" data-end=\"2542\">Scheduling algorithms<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"2545\" data-end=\"2575\">\n<p class=\"\" data-start=\"2547\" data-end=\"2575\"><strong data-start=\"2547\" data-end=\"2573\">Process states diagram<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"2576\" data-end=\"2606\">\n<p class=\"\" data-start=\"2578\" data-end=\"2606\"><strong data-start=\"2578\" data-end=\"2606\">Multitasking OS behavior<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr class=\"\" data-start=\"2608\" data-end=\"2611\" \/>\n<p class=\"\" data-start=\"2613\" data-end=\"2628\">Would you like:<\/p>\n<ul data-start=\"2629\" data-end=\"2746\">\n<li class=\"\" data-start=\"2629\" data-end=\"2669\">\n<p class=\"\" data-start=\"2631\" data-end=\"2669\">\ud83d\udcfd\ufe0f Hindi video script for this topic?<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"2670\" data-end=\"2697\">\n<p class=\"\" data-start=\"2672\" data-end=\"2697\">\ud83d\udcdd Handwritten notes PDF?<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"2698\" data-end=\"2746\">\n<p class=\"\" data-start=\"2700\" data-end=\"2746\">\ud83d\udcca Animated diagram of context switch process?<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"\" data-start=\"2748\" data-end=\"2760\">Let me know!<\/p>\n<h3 data-start=\"2748\" data-end=\"2760\"><a href=\"https:\/\/www.sbdeorahcollege.org.in\/upload\/ssr\/1726940350.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Day 01Part 15 &#8211; Operating system for gate in Hindi &#8211; Context Switching in Operating system.<\/a><\/h3>\n<h3 class=\"LC20lb MBeuO DKV0Md\"><a href=\"https:\/\/k8449r.weebly.com\/uploads\/3\/0\/7\/3\/30731055\/horticulture.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">HORTICULTURE DEVELOPMENT<\/a><\/h3>\n<h3 class=\"LC20lb MBeuO DKV0Md\"><a href=\"https:\/\/www.dailypioneer.com\/uploads\/2020\/epaper\/august\/lucknow-english-edition-2020-08-13.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">5R_TV `W UVReY UVdecfTeZ`_ Z_ 3V_XR]fcf<\/a><\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Day 01Part 15 &#8211; Operating system for gate in Hindi &#8211; Context Switching in Operating system. [fvplayer id=&#8221;337&#8243;] Here\u2019s a complete explanation of: \ud83c\udf93 Day 01 &#8211; Part 15: Context Switching in Operating System (in Hindi for GATE CSE) \ud83d\udcd8 Topic: Context Switching\ud83e\udde0 Language: Hindi + Key English Terms (for GATE preparation) \ud83d\udda5\ufe0f Context Switching [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":66,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-3289","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-operating-system"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3289","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/users\/66"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3289"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3289\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3289"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3289"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3289"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}