{"id":2448,"date":"2025-06-07T05:56:27","date_gmt":"2025-06-07T05:56:27","guid":{"rendered":"https:\/\/diznr.com\/?p=2448"},"modified":"2025-06-07T05:56:27","modified_gmt":"2025-06-07T05:56:27","slug":"wireless-and-mobile-communication-wireless-and-mobile-communication-lecture-in-hindi-concept-of-1g-2g-2-5g-3g-3-5g-3-75g-5g-4g","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wireless-and-mobile-communication-wireless-and-mobile-communication-lecture-in-hindi-concept-of-1g-2g-2-5g-3g-3-5g-3-75g-5g-4g\/","title":{"rendered":"Wireless and Mobile Communication: Wireless and Mobile Communication lecture in Hindi-Concept of 1G 2G 2.5G 3G 3.5G 3.75G 4G 5G"},"content":{"rendered":"<p>Wireless and Mobile Communication: Wireless and Mobile Communication lecture in Hindi-Concept of 1G 2G 2.5G 3G 3.5G 3.75G 4G 5G.<\/p>\n<p>[fvplayer id=&#8221;37&#8243;]<\/p>\n<h3 class=\"\" data-start=\"0\" data-end=\"72\"><strong data-start=\"7\" data-end=\"67\">Wireless &amp; Mobile Communication: Evolution from 1G to 5G<\/strong><\/h3>\n<p class=\"\" data-start=\"74\" data-end=\"353\">Wireless communication has evolved significantly over the years, from <strong data-start=\"144\" data-end=\"177\">basic analog voice calls (1G)<\/strong> to the <strong data-start=\"185\" data-end=\"227\">ultra-fast and intelligent 5G networks<\/strong> of today. Understanding this evolution helps in <strong data-start=\"276\" data-end=\"319\">grasping mobile technology advancements<\/strong> and their impact on daily life.<\/p>\n<h3 data-start=\"360\" data-end=\"412\"><strong data-start=\"363\" data-end=\"410\">\u00a0What is Wireless &amp; Mobile Communication?<\/strong><\/h3>\n<p class=\"\" data-start=\"413\" data-end=\"656\">Wireless communication refers to the transfer of information <strong data-start=\"474\" data-end=\"501\">without physical cables<\/strong>, using <strong data-start=\"509\" data-end=\"557\">radio waves, microwaves, or infrared signals<\/strong>. Mobile communication allows <strong data-start=\"587\" data-end=\"612\">wireless connectivity<\/strong> between users across different locations.<\/p>\n<h3 data-start=\"663\" data-end=\"714\"><strong data-start=\"666\" data-end=\"712\">\u00a0Evolution of Mobile Networks (1G to 5G)<\/strong><\/h3>\n<h3 class=\"\" data-start=\"716\" data-end=\"771\"><strong data-start=\"720\" data-end=\"771\">\u00a01G (First Generation) \u2013 Analog Voice (1980s)<\/strong><\/h3>\n<p class=\"\" data-start=\"772\" data-end=\"1005\"><strong data-start=\"774\" data-end=\"789\">Technology:<\/strong> Analog radio signals (AMPS, NMT, TACS)<br data-start=\"828\" data-end=\"831\" \/><strong data-start=\"833\" data-end=\"843\">Speed:<\/strong> <strong data-start=\"844\" data-end=\"856\">2.4 Kbps<\/strong> (Very slow)<br data-start=\"868\" data-end=\"871\" \/><strong data-start=\"873\" data-end=\"886\">Features:<\/strong> Only <strong data-start=\"892\" data-end=\"907\">voice calls<\/strong> (No SMS, No Internet)<br data-start=\"929\" data-end=\"932\" \/><strong data-start=\"934\" data-end=\"950\">Limitations:<\/strong> Poor sound quality, No security, Large mobile phones<\/p>\n<h3 class=\"\" data-start=\"1012\" data-end=\"1079\"><strong data-start=\"1016\" data-end=\"1079\">\u00a02G (Second Generation) \u2013 Digital Voice &amp; SMS (1991-2000)<\/strong><\/h3>\n<p class=\"\" data-start=\"1080\" data-end=\"1346\"><strong data-start=\"1082\" data-end=\"1097\">Technology:<\/strong> GSM (Global System for Mobile), CDMA<br data-start=\"1134\" data-end=\"1137\" \/><strong data-start=\"1139\" data-end=\"1149\">Speed:<\/strong> <strong data-start=\"1150\" data-end=\"1167\">Up to 64 Kbps<\/strong><br data-start=\"1167\" data-end=\"1170\" \/><strong data-start=\"1172\" data-end=\"1185\">Features:<\/strong><br data-start=\"1185\" data-end=\"1188\" \/>\u00a0Digital voice calls<br data-start=\"1212\" data-end=\"1215\" \/><strong data-start=\"1217\" data-end=\"1230\">SMS &amp; MMS<\/strong>\u00a0<br data-start=\"1233\" data-end=\"1236\" \/>\u00a0Basic internet via <strong data-start=\"1257\" data-end=\"1287\">GPRS (2.5G) &amp; EDGE (2.75G)<\/strong><br data-start=\"1287\" data-end=\"1290\" \/><strong data-start=\"1292\" data-end=\"1308\">Limitations:<\/strong> Slow data speed, Limited multimedia<\/p>\n<h3 class=\"\" data-start=\"1353\" data-end=\"1421\"><strong data-start=\"1357\" data-end=\"1421\">\u00a03G (Third Generation) \u2013 Internet &amp; Multimedia (2001-2010)<\/strong><\/h3>\n<p class=\"\" data-start=\"1422\" data-end=\"1711\"><strong data-start=\"1424\" data-end=\"1439\">Technology:<\/strong> UMTS, HSPA, WCDMA, CDMA2000<br data-start=\"1467\" data-end=\"1470\" \/><strong data-start=\"1472\" data-end=\"1482\">Speed:<\/strong> <strong data-start=\"1483\" data-end=\"1499\">Up to 2 Mbps<\/strong><br data-start=\"1499\" data-end=\"1502\" \/><strong data-start=\"1504\" data-end=\"1517\">Features:<\/strong><br data-start=\"1517\" data-end=\"1520\" \/>\u00a0Mobile Internet\u00a0<br data-start=\"1540\" data-end=\"1543\" \/>\u00a0Video calls\u00a0<br data-start=\"1559\" data-end=\"1562\" \/>\u00a0Email &amp; Social Media\u00a0<br data-start=\"1589\" data-end=\"1592\" \/><strong data-start=\"1594\" data-end=\"1625\">3.5G (HSPA) &amp; 3.75G (HSPA+)<\/strong> improved speeds<br data-start=\"1641\" data-end=\"1644\" \/><strong data-start=\"1646\" data-end=\"1662\">Limitations:<\/strong> Expensive data plans, High battery consumption<\/p>\n<h3 class=\"\" data-start=\"1718\" data-end=\"1786\"><strong data-start=\"1722\" data-end=\"1786\">\u00a04G (Fourth Generation) \u2013 High-Speed Broadband (2010-2020)<\/strong><\/h3>\n<p class=\"\" data-start=\"1787\" data-end=\"2106\"><strong data-start=\"1789\" data-end=\"1804\">Technology:<\/strong> LTE (Long Term Evolution), WiMAX<br data-start=\"1837\" data-end=\"1840\" \/><strong data-start=\"1842\" data-end=\"1852\">Speed:<\/strong> <strong data-start=\"1853\" data-end=\"1869\">Up to 1 Gbps<\/strong><br data-start=\"1869\" data-end=\"1872\" \/><strong data-start=\"1874\" data-end=\"1887\">Features:<\/strong><br data-start=\"1887\" data-end=\"1890\" \/>\u00a0HD Video Streaming\u00a0<br data-start=\"1913\" data-end=\"1916\" \/>\u00a0Fast Browsing &amp; Online Gaming\u00a0<br data-start=\"1950\" data-end=\"1953\" \/>\u00a0VoLTE (High-quality voice calls over LTE)<br data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\u00a04G+ (LTE-Advanced) further improved speed<br data-start=\"2042\" data-end=\"2045\" \/><strong data-start=\"2047\" data-end=\"2063\">Limitations:<\/strong> High data usage, Requires modern devices<\/p>\n<h3 class=\"\" data-start=\"2113\" data-end=\"2193\"><strong data-start=\"2117\" data-end=\"2193\">\u00a05G (Fifth Generation) \u2013 Ultra-Fast, Smart Connectivity (2020-Present)<\/strong><\/h3>\n<p class=\"\" data-start=\"2194\" data-end=\"2487\"><strong data-start=\"2196\" data-end=\"2211\">Technology:<\/strong> mmWave, Massive MIMO, Beamforming<br data-start=\"2245\" data-end=\"2248\" \/><strong data-start=\"2250\" data-end=\"2260\">Speed:<\/strong> <strong data-start=\"2261\" data-end=\"2278\">Up to 10 Gbps<\/strong><br data-start=\"2278\" data-end=\"2281\" \/><strong data-start=\"2283\" data-end=\"2296\">Features:<\/strong><br data-start=\"2296\" data-end=\"2299\" \/>\u00a0Superfast Internet\u00a0<br data-start=\"2321\" data-end=\"2324\" \/>\u00a0Low Latency (~1ms)\u00a0<br data-start=\"2347\" data-end=\"2350\" \/>\u00a0IoT &amp; Smart Cities\u00a0<br data-start=\"2373\" data-end=\"2376\" \/>\u00a0AR\/VR, AI-powered services\u00a0<br data-start=\"2409\" data-end=\"2412\" \/><strong data-start=\"2414\" data-end=\"2430\">Limitations:<\/strong> Expensive infrastructure, Limited coverage (initially)<\/p>\n<h3 data-start=\"2494\" data-end=\"2528\"><strong data-start=\"2497\" data-end=\"2526\">\u00a0Comparison of 1G to 5G<\/strong><\/h3>\n<div class=\"overflow-x-auto contain-inline-size\">\n<table data-start=\"2530\" data-end=\"3160\">\n<thead data-start=\"2530\" data-end=\"2574\">\n<tr data-start=\"2530\" data-end=\"2574\">\n<th data-start=\"2530\" data-end=\"2543\">Generation<\/th>\n<th data-start=\"2543\" data-end=\"2550\">Year<\/th>\n<th data-start=\"2550\" data-end=\"2558\">Speed<\/th>\n<th data-start=\"2558\" data-end=\"2574\">Key Features<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody data-start=\"2620\" data-end=\"3160\">\n<tr data-start=\"2620\" data-end=\"2670\">\n<td><strong data-start=\"2622\" data-end=\"2628\">1G<\/strong><\/td>\n<td>1980s<\/td>\n<td>2.4 Kbps<\/td>\n<td>Analog voice calls<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"2671\" data-end=\"2724\">\n<td><strong data-start=\"2673\" data-end=\"2679\">2G<\/strong><\/td>\n<td>1991<\/td>\n<td>64 Kbps<\/td>\n<td>Digital calls, SMS, MMS<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"2725\" data-end=\"2783\">\n<td><strong data-start=\"2727\" data-end=\"2735\">2.5G<\/strong><\/td>\n<td>Late 90s<\/td>\n<td>144 Kbps<\/td>\n<td>GPRS (Basic internet)<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"2784\" data-end=\"2837\">\n<td><strong data-start=\"2786\" data-end=\"2795\">2.75G<\/strong><\/td>\n<td>2000s<\/td>\n<td>384 Kbps<\/td>\n<td>EDGE (Faster data)<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"2838\" data-end=\"2895\">\n<td><strong data-start=\"2840\" data-end=\"2846\">3G<\/strong><\/td>\n<td>2001<\/td>\n<td>2 Mbps<\/td>\n<td>Mobile internet, Video calls<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"2896\" data-end=\"2957\">\n<td><strong data-start=\"2898\" data-end=\"2906\">3.5G<\/strong><\/td>\n<td>2005<\/td>\n<td>14 Mbps<\/td>\n<td>HSPA, Streaming, Social Media<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"2958\" data-end=\"3016\">\n<td><strong data-start=\"2960\" data-end=\"2969\">3.75G<\/strong><\/td>\n<td>2008<\/td>\n<td>42 Mbps<\/td>\n<td>HSPA+ (Enhanced internet)<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"3017\" data-end=\"3091\">\n<td><strong data-start=\"3019\" data-end=\"3025\">4G<\/strong><\/td>\n<td>2010<\/td>\n<td>100 Mbps &#8211; 1 Gbps<\/td>\n<td>HD Streaming, VoLTE, Online gaming<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"3092\" data-end=\"3160\">\n<td><strong data-start=\"3094\" data-end=\"3100\">5G<\/strong><\/td>\n<td>2020<\/td>\n<td>10 Gbps<\/td>\n<td>IoT, AI, Autonomous cars, Smart cities<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h3 class=\"\" data-start=\"3167\" data-end=\"3200\"><strong data-start=\"3171\" data-end=\"3198\">\u00a0Future: 6G &amp; Beyond!<\/strong><\/h3>\n<p class=\"\" data-start=\"3201\" data-end=\"3303\">\u00a0Expected by <strong data-start=\"3215\" data-end=\"3223\">2030<\/strong><br data-start=\"3223\" data-end=\"3226\" \/><strong data-start=\"3228\" data-end=\"3253\">Speeds up to 100 Gbps<\/strong>\u00a0<br data-start=\"3256\" data-end=\"3259\" \/>\u00a0AI-driven automation &amp; Smart Everything!<\/p>\n<h3 class=\"\" data-start=\"3310\" data-end=\"3331\"><strong data-start=\"3314\" data-end=\"3331\">\u00a0Conclusion<\/strong><\/h3>\n<p class=\"\" data-start=\"3332\" data-end=\"3580\">From <strong data-start=\"3337\" data-end=\"3349\">1G to 5G<\/strong>, mobile networks have <strong data-start=\"3372\" data-end=\"3397\">transformed the world<\/strong>, enabling <strong data-start=\"3408\" data-end=\"3476\">faster communication, digital connectivity, and smart technology<\/strong>. The future of <strong data-start=\"3492\" data-end=\"3498\">6G<\/strong> will bring even more <strong data-start=\"3520\" data-end=\"3550\">revolutionary advancements<\/strong> in AI, IoT, and automation!<\/p>\n<p class=\"\" data-start=\"3582\" data-end=\"3670\">Would you like more <strong data-start=\"3602\" data-end=\"3639\">detailed explanations or examples<\/strong> on any specific generation?<\/p>\n<p data-start=\"0\" data-end=\"170\">\u092f\u0939 \u0930\u0939\u093e <strong data-start=\"7\" data-end=\"46\">&#8220;Wireless and Mobile Communication&#8221;<\/strong> \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0938\u0930\u0932 \u0914\u0930 \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f <strong data-start=\"67\" data-end=\"90\">\u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e\u0928 (Lecture)<\/strong> \u0939\u093f\u0902\u0926\u0940 \u092e\u0947\u0902, \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0938\u092e\u091d\u093e\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948 <strong data-start=\"123\" data-end=\"169\">1G \u0938\u0947 \u0932\u0947\u0915\u0930 5G \u0924\u0915 \u0915\u093e \u092a\u0942\u0930\u093e \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 (evolution)<\/strong>:<\/p>\n<hr data-start=\"172\" data-end=\"175\" \/>\n<h2 data-start=\"177\" data-end=\"222\">\ud83d\udcf1 <strong data-start=\"183\" data-end=\"220\">Wireless and Mobile Communication<\/strong><\/h2>\n<h3 data-start=\"223\" data-end=\"278\">\ud83d\udcd6 <strong data-start=\"230\" data-end=\"276\">1G \u0938\u0947 5G \u0924\u0915 \u0915\u093e \u0938\u0902\u0915\u0932\u094d\u092a\u0928\u093e (Concept in Hindi)<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"279\" data-end=\"318\"><em data-start=\"279\" data-end=\"318\">(CSE\/IT\/ECE \u0915\u0947 \u091b\u093e\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u0940)<\/em><\/p>\n<hr data-start=\"320\" data-end=\"323\" \/>\n<h2 data-start=\"325\" data-end=\"366\">\ud83d\udd39 <strong data-start=\"331\" data-end=\"364\">1G \u2013 First Generation (1980s)<\/strong><\/h2>\n<ul data-start=\"367\" data-end=\"603\">\n<li data-start=\"367\" data-end=\"403\">\n<p data-start=\"369\" data-end=\"403\">\ud83d\udcf6 <strong data-start=\"372\" data-end=\"386\">Technology<\/strong>: Analog Signal<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"404\" data-end=\"438\">\n<p data-start=\"406\" data-end=\"438\">\ud83d\udcde \u0938\u093f\u0930\u094d\u092b \u0935\u0949\u0907\u0938 \u0915\u0949\u0932\u093f\u0902\u0917 \u0915\u0940 \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"439\" data-end=\"471\">\n<p data-start=\"441\" data-end=\"471\">\u274c Data Transfer \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0925\u093e<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"472\" data-end=\"511\">\n<p data-start=\"474\" data-end=\"511\">\ud83d\udd0a Poor voice quality, low security<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"512\" data-end=\"566\">\n<p data-start=\"514\" data-end=\"566\">\ud83d\udccd <strong data-start=\"517\" data-end=\"527\">\u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923<\/strong>: AMPS (Advanced Mobile Phone System)<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"567\" data-end=\"603\">\n<p data-start=\"569\" data-end=\"603\">\ud83d\udce1 Bandwidth: 30 KHz per channel<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"605\" data-end=\"608\" \/>\n<h2 data-start=\"610\" data-end=\"658\">\ud83d\udd39 <strong data-start=\"616\" data-end=\"656\">2G \u2013 Second Generation (Early 1990s)<\/strong><\/h2>\n<ul data-start=\"659\" data-end=\"840\">\n<li data-start=\"659\" data-end=\"702\">\n<p data-start=\"661\" data-end=\"702\">\ud83d\udcf6 <strong data-start=\"664\" data-end=\"678\">Technology<\/strong>: Digital Signal (GSM)<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"703\" data-end=\"728\">\n<p data-start=\"705\" data-end=\"728\">\ud83d\udcde Voice + Text (SMS)<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"729\" data-end=\"762\">\n<p data-start=\"731\" data-end=\"762\">\ud83d\udce7 Limited data (emails, MMS)<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"763\" data-end=\"783\">\n<p data-start=\"765\" data-end=\"783\">\u2705 \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 Security<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"784\" data-end=\"812\">\n<p data-start=\"786\" data-end=\"812\">\ud83d\udccd <strong data-start=\"789\" data-end=\"799\">\u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923<\/strong>: GSM, CDMA<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"813\" data-end=\"840\">\n<p data-start=\"815\" data-end=\"840\">\ud83d\udce1 Speed: Up to 64 kbps<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"842\" data-end=\"845\" \/>\n<h2 data-start=\"847\" data-end=\"883\">\ud83d\udd39 <strong data-start=\"853\" data-end=\"881\">2.5G \u2013 Intermediate Step<\/strong><\/h2>\n<ul data-start=\"884\" data-end=\"1048\">\n<li data-start=\"884\" data-end=\"942\">\n<p data-start=\"886\" data-end=\"942\">\ud83d\udcf6 <strong data-start=\"889\" data-end=\"903\">Technology<\/strong>: GPRS (General Packet Radio Service)<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"943\" data-end=\"985\">\n<p data-start=\"945\" data-end=\"985\">\ud83c\udf10 Basic Internet \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0939\u0941\u0906 (WAP sites)<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"986\" data-end=\"1014\">\n<p data-start=\"988\" data-end=\"1014\">\ud83d\udce1 Speed: Up to 144 kbps<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1015\" data-end=\"1048\">\n<p data-start=\"1017\" data-end=\"1048\">\ud83d\udcac MMS, low-speed browsing \u0938\u0902\u092d\u0935<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"1050\" data-end=\"1053\" \/>\n<h2 data-start=\"1055\" data-end=\"1096\">\ud83d\udd39 <strong data-start=\"1061\" data-end=\"1094\">3G \u2013 Third Generation (2000s)<\/strong><\/h2>\n<ul data-start=\"1097\" data-end=\"1280\">\n<li data-start=\"1097\" data-end=\"1130\">\n<p data-start=\"1099\" data-end=\"1130\">\ud83d\udcf6 <strong data-start=\"1102\" data-end=\"1116\">Technology<\/strong>: UMTS, HSPA<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1131\" data-end=\"1173\">\n<p data-start=\"1133\" data-end=\"1173\">\ud83d\udcf1 \u0935\u0940\u0921\u093f\u092f\u094b \u0915\u0949\u0932\u093f\u0902\u0917, \u0935\u0947\u092c \u092c\u094d\u0930\u093e\u0909\u091c\u093c\u093f\u0902\u0917, \u0910\u092a\u094d\u0938<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1174\" data-end=\"1209\">\n<p data-start=\"1176\" data-end=\"1209\">\ud83c\udfa5 Mobile TV, YouTube streaming<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1210\" data-end=\"1242\">\n<p data-start=\"1212\" data-end=\"1242\">\ud83d\udce1 Speed: 384 kbps to 2 Mbps<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1243\" data-end=\"1280\">\n<p data-start=\"1245\" data-end=\"1280\">\ud83d\udccd <strong data-start=\"1248\" data-end=\"1258\">\u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923<\/strong>: BSNL 3G, Airtel 3G<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"1282\" data-end=\"1285\" \/>\n<h2 data-start=\"1287\" data-end=\"1337\">\ud83d\udd39 <strong data-start=\"1293\" data-end=\"1335\">3.5G \u2013 HSPA (High-Speed Packet Access)<\/strong><\/h2>\n<ul data-start=\"1338\" data-end=\"1471\">\n<li data-start=\"1338\" data-end=\"1364\">\n<p data-start=\"1340\" data-end=\"1364\">\ud83d\udd3c 3G \u0915\u093e \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0915\u0930\u0923<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1365\" data-end=\"1422\">\n<p data-start=\"1367\" data-end=\"1422\">\ud83d\udce1 Speed: Up to 14 Mbps (Download), 5.8 Mbps (Upload)<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1423\" data-end=\"1471\">\n<p data-start=\"1425\" data-end=\"1471\">\ud83d\udcc8 \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u0907\u0902\u091f\u0930\u0928\u0947\u091f \u092c\u094d\u0930\u093e\u0909\u091c\u093c\u093f\u0902\u0917 \u0914\u0930 \u0935\u0940\u0921\u093f\u092f\u094b \u0915\u094d\u0935\u093e\u0932\u093f\u091f\u0940<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"1473\" data-end=\"1476\" \/>\n<h2 data-start=\"1478\" data-end=\"1518\">\ud83d\udd39 <strong data-start=\"1484\" data-end=\"1516\">3.75G \u2013 HSPA+ (Evolved HSPA)<\/strong><\/h2>\n<ul data-start=\"1519\" data-end=\"1614\">\n<li data-start=\"1519\" data-end=\"1554\">\n<p data-start=\"1521\" data-end=\"1554\">\u26a1 Higher-speed mobile broadband<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1555\" data-end=\"1582\">\n<p data-start=\"1557\" data-end=\"1582\">\ud83d\udce1 Speed: Up to 21 Mbps<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1583\" data-end=\"1614\">\n<p data-start=\"1585\" data-end=\"1614\">\ud83d\udcf6 Bridge between 3G and 4G<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"1616\" data-end=\"1619\" \/>\n<h2 data-start=\"1621\" data-end=\"1663\">\ud83d\udd39 <strong data-start=\"1627\" data-end=\"1661\">4G \u2013 Fourth Generation (2010s)<\/strong><\/h2>\n<ul data-start=\"1664\" data-end=\"1870\">\n<li data-start=\"1664\" data-end=\"1712\">\n<p data-start=\"1666\" data-end=\"1712\">\ud83d\udcf6 <strong data-start=\"1669\" data-end=\"1683\">Technology<\/strong>: LTE (Long Term Evolution)<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1713\" data-end=\"1754\">\n<p data-start=\"1715\" data-end=\"1754\">\ud83c\udf10 HD Streaming, Online Gaming, VoLTE<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1755\" data-end=\"1787\">\n<p data-start=\"1757\" data-end=\"1787\">\ud83d\udce1 Speed: 100 Mbps to 1 Gbps<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1788\" data-end=\"1821\">\n<p data-start=\"1790\" data-end=\"1821\">\ud83d\udccd <strong data-start=\"1793\" data-end=\"1803\">\u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923<\/strong>: Jio, Airtel 4G<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1822\" data-end=\"1870\">\n<p data-start=\"1824\" data-end=\"1870\">\u2705 Low latency, better QoS (Quality of Service)<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"1872\" data-end=\"1875\" \/>\n<h2 data-start=\"1877\" data-end=\"1918\">\ud83d\udd39 <strong data-start=\"1883\" data-end=\"1916\">5G \u2013 Fifth Generation (2020s)<\/strong><\/h2>\n<ul data-start=\"1919\" data-end=\"2192\">\n<li data-start=\"1919\" data-end=\"1975\">\n<p data-start=\"1921\" data-end=\"1975\">\ud83d\ude80 <strong data-start=\"1924\" data-end=\"1938\">Technology<\/strong>: Massive MIMO, mmWave, Beamforming<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1976\" data-end=\"2007\">\n<p data-start=\"1978\" data-end=\"2007\">\ud83d\udce1 Speed: 1 Gbps to 10 Gbps<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2008\" data-end=\"2039\">\n<p data-start=\"2010\" data-end=\"2039\">\ud83d\udd01 Ultra-low latency (1 ms)<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2040\" data-end=\"2083\">\n<p data-start=\"2042\" data-end=\"2083\">\ud83c\udf0d IoT, Smart Cities, Self-driving Cars<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2084\" data-end=\"2127\">\n<p data-start=\"2086\" data-end=\"2127\">\ud83d\udcf6 Massive device connectivity possible<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2128\" data-end=\"2192\">\n<p data-start=\"2130\" data-end=\"2192\">\ud83d\udcf1 <strong data-start=\"2133\" data-end=\"2159\">Real-time applications<\/strong>: VR\/AR, Remote Surgery, 8K Video<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"2194\" data-end=\"2197\" \/>\n<h3 data-start=\"2199\" data-end=\"2247\">\ud83e\udde0 <strong data-start=\"2206\" data-end=\"2247\">Comparison Chart (\u0938\u0902\u0915\u094d\u0937\u0947\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e):<\/strong><\/h3>\n<div class=\"_tableContainer_16hzy_1\">\n<div class=\"_tableWrapper_16hzy_14 group flex w-fit flex-col-reverse\">\n<table class=\"w-fit min-w-(--thread-content-width)\" data-start=\"2249\" data-end=\"3002\">\n<thead data-start=\"2249\" data-end=\"2323\">\n<tr data-start=\"2249\" data-end=\"2323\">\n<th data-start=\"2249\" data-end=\"2262\" data-col-size=\"sm\">Generation<\/th>\n<th data-start=\"2262\" data-end=\"2274\" data-col-size=\"sm\">Tech Type<\/th>\n<th data-start=\"2274\" data-end=\"2290\" data-col-size=\"sm\">Speed<\/th>\n<th data-start=\"2290\" data-end=\"2323\" data-col-size=\"sm\">Key Features<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody data-start=\"2399\" data-end=\"3002\">\n<tr data-start=\"2399\" data-end=\"2474\">\n<td data-start=\"2399\" data-end=\"2412\" data-col-size=\"sm\">1G<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2412\" data-end=\"2425\">Analog<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2425\" data-end=\"2441\">2.4 Kbps<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2441\" data-end=\"2474\">Voice only<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"2475\" data-end=\"2550\">\n<td data-start=\"2475\" data-end=\"2488\" data-col-size=\"sm\">2G<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2488\" data-end=\"2501\">Digital<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2501\" data-end=\"2517\">64 Kbps<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2517\" data-end=\"2550\">SMS, MMS<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"2551\" data-end=\"2626\">\n<td data-start=\"2551\" data-end=\"2564\" data-col-size=\"sm\">2.5G<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2564\" data-end=\"2577\">GPRS<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2577\" data-end=\"2593\">144 Kbps<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2593\" data-end=\"2626\">Basic Internet<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"2627\" data-end=\"2700\">\n<td data-start=\"2627\" data-end=\"2640\" data-col-size=\"sm\">3G<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2640\" data-end=\"2653\">UMTS<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2653\" data-end=\"2671\">384 Kbps\u20132 Mbps<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2671\" data-end=\"2700\">Video call, Browsing<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"2701\" data-end=\"2775\">\n<td data-start=\"2701\" data-end=\"2714\" data-col-size=\"sm\">3.5G<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2714\" data-end=\"2727\">HSPA<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2727\" data-end=\"2743\">~14 Mbps<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2743\" data-end=\"2775\">Faster data<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"2776\" data-end=\"2851\">\n<td data-start=\"2776\" data-end=\"2789\" data-col-size=\"sm\">3.75G<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2789\" data-end=\"2802\">HSPA+<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2802\" data-end=\"2818\">~21 Mbps<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2818\" data-end=\"2851\">Enhanced mobile experience<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"2852\" data-end=\"2927\">\n<td data-start=\"2852\" data-end=\"2865\" data-col-size=\"sm\">4G<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2865\" data-end=\"2878\">LTE<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2878\" data-end=\"2896\">100 Mbps\u20131 Gbps<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2896\" data-end=\"2927\">HD Streaming, VoLTE<\/td>\n<\/tr>\n<tr data-start=\"2928\" data-end=\"3002\">\n<td data-start=\"2928\" data-end=\"2941\" data-col-size=\"sm\">5G<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2941\" data-end=\"2954\">mmWave<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2954\" data-end=\"2970\">1\u201310 Gbps<\/td>\n<td data-col-size=\"sm\" data-start=\"2970\" data-end=\"3002\">IoT, Smart Tech, Ultra-fast<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<div class=\"sticky end-(--thread-content-margin) h-0 self-end select-none\">\n<div class=\"absolute end-0 flex items-end\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr data-start=\"3004\" data-end=\"3007\" \/>\n<h3 data-start=\"3009\" data-end=\"3042\">\ud83d\udccc <strong data-start=\"3016\" data-end=\"3042\">\u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u0930\u094d\u0937 (Conclusion):<\/strong><\/h3>\n<ul data-start=\"3043\" data-end=\"3228\">\n<li data-start=\"3043\" data-end=\"3132\">\n<p data-start=\"3045\" data-end=\"3132\">\u091c\u0948\u0938\u0947-\u091c\u0948\u0938\u0947 \u092e\u094b\u092c\u093e\u0907\u0932 \u091c\u0928\u0930\u0947\u0936\u0928 \u092c\u0922\u093c\u0924\u0940 \u0917\u0908, <strong data-start=\"3079\" data-end=\"3121\">\u0938\u094d\u092a\u0940\u0921, \u0915\u0928\u0947\u0915\u094d\u091f\u093f\u0935\u093f\u091f\u0940 \u0914\u0930 \u0938\u094d\u092e\u093e\u0930\u094d\u091f \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e\u090f\u0902<\/strong> \u092c\u0922\u093c\u0924\u0940 \u0917\u0908\u0902\u0964<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3133\" data-end=\"3228\">\n<p data-start=\"3135\" data-end=\"3228\">\u0906\u091c \u0915\u093e 5G \u090f\u0915 <strong data-start=\"3147\" data-end=\"3171\">\u0915\u094d\u0930\u093e\u0902\u0924\u093f\u0915\u093e\u0930\u0940 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928<\/strong> \u0939\u0948, \u091c\u094b <strong data-start=\"3179\" data-end=\"3197\">AI, IoT, AR\/VR<\/strong> \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0924\u0915\u0928\u0940\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0938\u0902\u092d\u0935 \u092c\u0928\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"3230\" data-end=\"3233\" \/>\n<p data-start=\"3235\" data-end=\"3264\">\u0905\u0917\u0930 \u0906\u092a \u091a\u093e\u0939\u0947\u0902 \u0924\u094b \u092e\u0948\u0902 \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f:<\/p>\n<ul data-start=\"3265\" data-end=\"3361\">\n<li data-start=\"3265\" data-end=\"3284\">\n<p data-start=\"3267\" data-end=\"3284\">\ud83d\udcc4 \u092a\u0940\u0921\u0940\u090f\u092b \u0928\u094b\u091f\u094d\u0938<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3285\" data-end=\"3313\">\n<p data-start=\"3287\" data-end=\"3313\">\ud83d\udcca \u092a\u094d\u0930\u0947\u091c\u093c\u0947\u0902\u091f\u0947\u0936\u0928 \u0938\u094d\u0932\u093e\u0907\u0921\u094d\u0938<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3314\" data-end=\"3361\">\n<p data-start=\"3316\" data-end=\"3361\">\ud83c\udfa5 \u0935\u0940\u0921\u093f\u092f\u094b \u0932\u0947\u0915\u094d\u091a\u0930 \u0938\u094d\u0915\u094d\u0930\u093f\u092a\u094d\u091f<br data-start=\"3342\" data-end=\"3345\" \/>\u092d\u0940 \u092c\u0928\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0942\u0901\u0964<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"3363\" data-end=\"3384\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">\u092c\u0924\u093e\u090f\u0902 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u0906\u0917\u0947 \u092c\u0922\u093c\u0947\u0902?<\/p>\n<h3 data-start=\"3363\" data-end=\"3384\"><a href=\"https:\/\/gpbarkot.org.in\/download\/file\/6OXOfhIKzU.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wireless and Mobile Communication: Wireless and Mobile Communication lecture in Hindi-Concept of 1G 2G 2.5G 3G 3.5G 3.75G 4G 5G<\/a><\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wireless and Mobile Communication: Wireless and Mobile Communication lecture in Hindi-Concept of 1G 2G 2.5G 3G 3.5G 3.75G 4G 5G.<\/p>\n","protected":false},"author":64,"featured_media":2449,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[107],"tags":[1835,1836,1837,1838,1839,1840,1841,1842,108,1843],"class_list":["post-2448","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wireless-and-mobile-communication","tag-1g","tag-2-5g","tag-2g","tag-3-5g","tag-3-75g","tag-3g","tag-4g","tag-5g","tag-wireless-and-mobile-communication","tag-wireless-and-mobile-communication-lecture-in-hindi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2448","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/users\/64"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2448"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2448\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2448"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2448"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/pdf\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2448"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}