{"id":830,"date":"2025-01-04T05:52:28","date_gmt":"2025-01-04T05:52:28","guid":{"rendered":"https:\/\/1hindi.in\/?p=830"},"modified":"2025-01-04T05:52:28","modified_gmt":"2025-01-04T05:52:28","slug":"what-is-number-system-in-hindi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reilsolar.com\/library\/what-is-number-system-in-hindi\/","title":{"rendered":"What is Number System in Hindi"},"content":{"rendered":"<p>\u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u094b \u0939\u093f\u0902\u0926\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0947 \u201c\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940\u201d \u0915\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 Number system \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0938\u093e\u0932\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0906 \u0930\u0939\u093e \u0939\u0948, \u092f\u0939 \u0917\u0923\u093f\u0924 \u0915\u0940 Calulation \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092c\u0947\u0939\u0926 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u0940 \u0939\u0948, \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0939\u092e\u0947\u0902 \u0915\u0908 \u0938\u093e\u0932 \u092a\u0941\u0930\u093e\u0928\u0940 \u092a\u0941\u0938\u094d\u0924\u0915\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0940 \u092e\u093f\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948. \u0939\u092e \u090f\u0915 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0938\u0902\u0935\u093e\u0926 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u091c\u093f\u0938 \u092d\u093e\u0937\u093e \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0935\u0939 \u0936\u092c\u094d\u0926\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u0935\u0930\u094d\u0923\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948. \u0939\u092e \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e, \u0935\u0930\u094d\u0923 \u0914\u0930 \u0936\u092c\u094d\u0926 \u0938\u092e\u091d\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902. \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u093e \u0921\u0947\u091f\u093e \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948. \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0938\u092e\u091d\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902. \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f, \u091c\u092c \u0939\u092e \u0921\u0947\u091f\u093e \u0926\u0930\u094d\u091c \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0924\u094b \u0921\u0947\u091f\u093e \u0907\u0932\u0947\u0915\u094d\u091f\u094d\u0930\u0949\u0928\u093f\u0915 \u092a\u0932\u094d\u0938 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0924 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948. \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u092a\u0932\u094d\u0938 \u0915\u094b \u0915\u094b\u0921 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0939\u091a\u093e\u0928\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0915\u094b\u0921 ASCII \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948. \u092f\u0939 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e, \u0935\u0930\u094d\u0923 \u0914\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0924\u0940\u0915 \u0915\u094b \u090f\u0915 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u092e\u093e\u0928 (\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e) \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u0947 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0938\u092e\u091d\u0924\u093e \u0939\u0948. \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u0940 \u092d\u093e\u0937\u093e \u0915\u094b \u0938\u092e\u091d\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f, \u0915\u093f\u0938\u0940 \u0915\u094b \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0938\u0947 \u092a\u0930\u093f\u091a\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f\u0964<\/p>\n<p>\u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u093f\u0938\u0940 \u092d\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u094b \u0932\u093f\u0916\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u092a\u0926\u094d\u0927\u0924\u093f \u0939\u0948, \u0926\u094b\u0938\u094d\u0924\u094b\u0902 \u0905\u0917\u0930 \u0907\u0938\u0947 \u0939\u092e \u0914\u0930 \u092d\u0940 \u0906\u0938\u093e\u0928 \u0936\u092c\u094d\u0926\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0921\u093f\u092b\u093e\u0907\u0928 \u0915\u0930\u0947 \u0924\u094b \u0924\u094b \u092f\u0939 \u090f\u0915 \u0928\u093f\u092f\u092e (\u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940) \u0939\u0948 \u0905\u0917\u0930 \u0907\u0938\u0947 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u0940 \u092d\u093e\u0937\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u090f \u0924\u094b \u092f\u0939 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0926\u0930\u094d\u0936\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948. \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0926\u0930\u094d\u0936\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u201c\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940\u201d \u092f\u093e \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u0939\u0932\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0939\u092e \u092e\u093e\u0928\u0935 Decimal Number System (1,2,3\u20269) \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u092c\u0915\u093f \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 Binary Number System (0, 1) \u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u093e\u0902\u0924 \u092a\u0930 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u090f\u0915 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u094b \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0932\u093f\u0916\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948. \u092f\u0939 \u090f\u0915 \u0915\u094d\u0930\u092e\u092c\u0926\u094d\u0927 \u0924\u0930\u0940\u0915\u0947 \u0938\u0947 \u0905\u0902\u0915\u094b\u0902 \u092f\u093e \u0905\u0928\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0924\u0940\u0915\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0915\u093f\u0938\u0940 \u0926\u093f\u090f \u0917\u090f \u0938\u0947\u091f \u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0917\u0923\u093f\u0924\u0940\u092f \u0905\u0902\u0915\u0928 \u0939\u0948. \u092f\u0939 \u0939\u0930 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0905\u0928\u0942\u0920\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0915\u0917\u0923\u093f\u0924\u0940\u092f \u0914\u0930 \u092c\u0940\u091c\u0940\u092f \u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948. \u092f\u0939 \u0939\u092e\u0947\u0902 \u091c\u094b\u0921\u093c, \u0918\u091f\u093e\u0935 \u0914\u0930 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0905\u0902\u0915\u0917\u0923\u093f\u0924\u0940\u092f \u0938\u0902\u091a\u093e\u0932\u0928 \u092d\u0940 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0905\u0928\u0941\u092e\u0924\u093f \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h3>Number System in Hindi<\/h3>\n<p>\u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0906\u0930\u094d\u0915\u093f\u091f\u0947\u0915\u094d\u091a\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0924\u0915\u0928\u0940\u0915 \u0939\u0948, \u091c\u094b \u0939\u0930 \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f \u091c\u093f\u0938\u0947 \u0906\u092a \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u092e\u0947\u092e\u094b\u0930\u0940 \u092e\u0947\u0902 \/ \u0938\u0947 \u0938\u0939\u0947\u091c \u0930\u0939\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930 \u0930\u0939\u0947 \u0939\u0948\u0902. \u090f\u0915 \u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093f\u0924 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0939\u0948. \u091c\u0948\u0938\u093e \u0915\u0940 \u0906\u092a \u0938\u092d\u0940 \u091c\u093e\u0928\u0924\u0947 \u0939\u0948, \u0915\u093f\u0938\u0940 \u092d\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u200d\u092f\u093e \u0915\u094b \u0928\u093f\u0930\u0942\u092a\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u090f\u0915 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 Number System \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0902. \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u200d\u092f\u0947\u0915 Number System \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u090f \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0905\u0902\u0915 \u092f\u093e \u0905\u0902\u0915\u094b \u0915\u0947 \u0938\u092e\u0942\u0939 \u0938\u0947 \u0909\u0938\u0915\u094b \u0926\u0930\u094d\u0936\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0902. \u092f\u0939\u093e\u0901 \u092a\u0930 \u0939\u092e \u0906\u092a\u0915\u0940 \u091c\u093e\u0928\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092c\u0924\u093e \u0926\u0947 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u200d\u092f\u0947\u0915 \u0938\u0902\u0916\u094d\u200d\u092f\u093e \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0902. \u091c\u094b \u0909\u0938 Number System \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u090f \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092e\u0942\u0932 \u0905\u0902\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0940 Number \u0915\u0947 \u092c\u0930\u093e\u092c\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0902. \u0915\u093f\u0938\u0940 \u092d\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u200d\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0915\u094b \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0926\u093e\u092f\u0940\u0902 \u0938\u0947 \u092c\u093e\u092f\u0940\u0902 \u0913\u0930 \u0917\u093f\u0928\u0940 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902. \u0915\u093f\u0938\u0940 Number \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u200d\u092f\u0947\u0915 \u0905\u0902\u0915 \u0915\u093e \u092e\u093e\u0928 \u0909\u0938\u0915\u0947 \u0938\u0902\u0916\u094d\u200d\u092f\u093e\u0924\u094d\u200d\u092e\u0915 \u092e\u093e\u0928 \u0924\u0925\u093e \u0938\u094d\u200d\u0925\u093e\u0928\u0940\u092f \u092e\u093e\u0928 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0902. \u0915\u093f\u0938\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u200d\u092f\u093e \u0915\u093e \u0915\u0941\u0932 \u092e\u093e\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u200d\u092f\u0947\u0915 \u0905\u0902\u0915 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0928 \u0915\u093e \u092f\u094b\u0917\u092b\u0932 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0902. Decimal number System \u0938\u0930\u094d\u0935\u093e\u0927\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u093e\u091a\u0940\u0928 \u0914\u0930 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u091a\u0932\u093f\u0924 \u0938\u0902\u0916\u094d\u200d\u092f\u093e \u092a\u0926\u094d\u0927\u0924\u093f \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<p><b>\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u090f \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0939\u0948\u0902 \u2212<\/b><\/p>\n<p><b>Binary Number System<\/b><\/p>\n<p>\u0907\u0938\u0915\u0947 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0926\u094b \u0905\u0902\u0915 &#8216;0&#8217; \u0914\u0930 &#8216;1&#8217; \u0939\u0948\u0902, \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0907\u0938\u0915\u093e \u0906\u0927\u093e\u0930 2. \u0939\u0948, \u0924\u0926\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930, \u0907\u0938 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902, \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0926\u094b \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0907\u0932\u0947\u0915\u094d\u091f\u094d\u0930\u0949\u0928\u093f\u0915 \u0926\u093e\u0932 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902; \u0907\u0932\u0947\u0915\u094d\u091f\u094d\u0930\u0949\u0928\u093f\u0915 \u092a\u0932\u094d\u0938 \u0915\u0940 \u0905\u0928\u0941\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u091c\u094b &#8216;1&#8217; \u0907\u0932\u0947\u0915\u094d\u091f\u094d\u0930\u0949\u0928\u093f\u0915 \u092a\u0932\u094d\u0938 \u0915\u0940 \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u091c\u094b &#8216;1&#8217; \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948. \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0905\u0902\u0915 \u0915\u094b \u0925\u094b\u0921\u093c\u093e \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091a\u093e\u0930 \u092c\u093f\u091f\u094d\u0938 (1101) \u0915\u0947 \u0938\u092e\u0942\u0939 \u0915\u094b \u0928\u093f\u092c\u0932 \u0914\u0930 \u0906\u0920 \u092c\u093f\u091f\u094d\u0938 (11001010) \u0915\u0947 \u0938\u092e\u0942\u0939 \u0915\u094b \u092c\u093e\u0907\u091f \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948. \u090f\u0915 \u0926\u094d\u0935\u093f\u0906\u0927\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0905\u0902\u0915 \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 (2) \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f \u0936\u0915\u094d\u0924\u093f \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p><b>Octal Number System<\/b><\/p>\n<p>\u0907\u0938\u0915\u0947 \u0906\u0920 \u0905\u0902\u0915 (0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7) \u0939\u0948\u0902, \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0907\u0938\u0915\u093e \u0906\u0927\u093e\u0930 8. \u0939\u0948. \u090f\u0915 \u0905\u0937\u094d\u091f\u0915 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0905\u0902\u0915 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 (8) \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f \u0936\u0915\u094d\u0924\u093f \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091a\u0942\u0902\u0915\u093f \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0906\u0920 \u0905\u0902\u0915 \u0939\u0948\u0902, \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u0947 \u0924\u0940\u0928 \u092c\u093f\u091f\u094d\u0938 (23 = 8) \u0915\u093f\u0938\u0940 \u092d\u0940 \u0911\u0915\u094d\u091f\u0932 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0915\u094b \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0926\u0932 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902. \u0907\u0938 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0932\u0902\u092c\u0940 \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u094b \u091b\u094b\u091f\u093e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092d\u0940 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948. \u0924\u0940\u0928 \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0905\u0902\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u090f\u0915\u0932 \u0905\u0937\u094d\u091f\u0915 \u0905\u0902\u0915 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0926\u0930\u094d\u0936\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p><b>Decimal number system<\/b><\/p>\n<p>\u0907\u0938 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0938 \u0905\u0902\u0915 (0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9) \u0939\u0948\u0902, \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0907\u0938\u0915\u093e \u0906\u0927\u093e\u0930 10. \u0939\u0948, \u0907\u0938 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902, \u090f\u0915 \u0905\u0902\u0915 \u0915\u093e \u0905\u0927\u093f\u0915\u0924\u092e \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f 9 \u0914\u0930 \u0928\u094d\u092f\u0942\u0928\u0924\u092e \u092e\u093e\u0928 \u0939\u0948. \u090f\u0915 \u0905\u0902\u0915 0. \u0939\u0948, \u0926\u0936\u092e\u0932\u0935 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0905\u0902\u0915 \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 (10) \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f \u0936\u0915\u094d\u0924\u093f \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948. \u092f\u0939 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0939\u092e\u093e\u0930\u0947 \u0926\u0948\u0928\u093f\u0915 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092a\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948. \u092f\u0939 \u0915\u093f\u0938\u0940 \u092d\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p><b>Hexadecimal number system<\/b><\/p>\n<p>\u0907\u0938 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 16 \u0905\u0902\u0915 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u094b 0 \u0938\u0947 9 \u0924\u0915 \u0914\u0930 \u090f \u0938\u0947 \u090f\u092b \u0924\u0915 \u0939\u0948. \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f, \u0907\u0938\u0915\u093e \u0906\u0927\u093e\u0930 16 \u0939\u0948, \u090f \u0938\u0947 \u090f\u092b \u0905\u0915\u094d\u0937\u0930 10 \u0938\u0947 15 \u0926\u0936\u092e\u0932\u0935 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902. \u0939\u0947\u0915\u094d\u0938\u093e\u0921\u0947\u0938\u093f\u092e\u0932 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0905\u0902\u0915 \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 (16) \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f \u0936\u0915\u094d\u0924\u093f \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948. \u091a\u0942\u0902\u0915\u093f \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0938\u094b\u0932\u0939 \u0905\u0902\u0915 \u0939\u0948\u0902, \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u0947 \u091a\u093e\u0930 \u092c\u093f\u091f\u094d\u0938 (24 = 16) \u0915\u093f\u0938\u0940 \u092d\u0940 \u0939\u0947\u0915\u094d\u0938\u093e\u0921\u0947\u0938\u093f\u092e\u0932 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u094b \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0926\u0932 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902. \u0907\u0938\u0947 \u0905\u0932\u094d\u092b\u093c\u093e\u0928\u094d\u092f\u0942\u092e\u0947\u0930\u093f\u0915 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0940 \u091c\u093e\u0928\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u092f\u0939 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u0905\u0902\u0915 \u0914\u0930 \u0905\u0915\u094d\u0937\u0930 \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p>\u090f\u0915 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0932\u093f\u0916\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0939\u0948. \u092f\u0939 \u090f\u0915 \u0915\u094d\u0930\u092e\u092c\u0926\u094d\u0927 \u0924\u0930\u0940\u0915\u0947 \u0938\u0947 \u0905\u0902\u0915\u094b\u0902 \u092f\u093e \u0905\u0928\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0924\u0940\u0915\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0915\u093f\u0938\u0940 \u0926\u093f\u090f \u0917\u090f \u0938\u0947\u091f \u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0917\u0923\u093f\u0924\u0940\u092f \u0905\u0902\u0915\u0928 \u0939\u0948. \u092f\u0939 \u0939\u0930 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u094b \u090f\u0915 \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0915\u0917\u0923\u093f\u0924\u0940\u092f \u0914\u0930 \u092c\u0940\u091c\u0917\u0923\u093f\u0924\u0940\u092f \u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948. \u092f\u0939 \u0939\u092e\u0947\u0902 \u091c\u094b\u0921\u093c, \u0918\u091f\u093e\u0935 \u0914\u0930 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0905\u0902\u0915\u0917\u0923\u093f\u0924\u0940\u092f \u0938\u0902\u091a\u093e\u0932\u0928 \u092d\u0940 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0905\u0928\u0941\u092e\u0924\u093f \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p>\u090f\u0915 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u094b \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0932\u093f\u0916\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948. \u092f\u0939 \u090f\u0915 \u0915\u094d\u0930\u092e\u092c\u0926\u094d\u0927 \u0924\u0930\u0940\u0915\u0947 \u0938\u0947 \u0905\u0902\u0915\u094b\u0902 \u092f\u093e \u0905\u0928\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0924\u0940\u0915\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0915\u093f\u0938\u0940 \u0926\u093f\u090f \u0917\u090f \u0938\u0947\u091f \u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0917\u0923\u093f\u0924\u0940\u092f \u0905\u0902\u0915\u0928 \u0939\u0948. \u092f\u0939 \u0939\u0930 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0905\u0928\u0942\u0920\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0915\u0917\u0923\u093f\u0924\u0940\u092f \u0914\u0930 \u092c\u0940\u091c\u0940\u092f \u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948. \u092f\u0939 \u0939\u092e\u0947\u0902 \u091c\u094b\u0921\u093c, \u0918\u091f\u093e\u0935 \u0914\u0930 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0905\u0902\u0915\u0917\u0923\u093f\u0924\u0940\u092f \u0938\u0902\u091a\u093e\u0932\u0928 \u092d\u0940 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0905\u0928\u0941\u092e\u0924\u093f \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h3>\u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948 (What is Number System in Hindi)<\/h3>\n<p>\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940, \u092a\u094d\u0930\u0924\u0940\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0915\u0908 \u0938\u0947\u091f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094b\u0908 \u092d\u0940 \u0914\u0930 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0928\u093f\u0930\u0942\u092a\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u0928\u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u092f\u092e, \u091c\u093f\u0928\u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u092f\u0939 \u092c\u0924\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0926\u093f\u090f \u0917\u090f \u0938\u0947\u091f \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093f\u0924\u0928\u0940 \u0935\u0938\u094d\u0924\u0941\u090f\u0901 \u0939\u0948\u0902. \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930, &#8220;\u090f\u0915\u0924\u093e&#8221; \u0915\u0947 \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930 \u0915\u094b \u0930\u094b\u092e\u0928 \u0905\u0902\u0915 I, \u0917\u094d\u0930\u0940\u0915 \u0905\u0915\u094d\u0937\u0930 \u0905\u0932\u094d\u092b\u093e \u03b1 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0928\u093f\u0930\u0942\u092a\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u094b \u0915\u093f \u0905\u0902\u0915 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u094d\u0924\u0947\u092e\u093e\u0932 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u092a\u0939\u0932\u093e \u0905\u0915\u094d\u0937\u0930 \u0925\u093e, \u0939\u093f\u092c\u094d\u0930\u0942 \u0905\u0915\u094d\u0937\u0930 aleph \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e, \u091c\u094b \u092a\u0939\u0932\u093e \u0905\u0915\u094d\u0937\u0930 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0905\u0902\u0915 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902, \u092f\u093e \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948. \u0906\u0927\u0941\u0928\u093f\u0915 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e 1, \u091c\u094b \u092e\u0942\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u093f\u0902\u0926\u0942-\u0905\u0930\u092c\u0940 \u0915\u0947 \u0905\u0932\u093e\u0935\u093e \u0915\u0941\u091b \u092d\u0940 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p>\u0907\u0928 \u0905\u0902\u0915\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u0902\u0915\u094d\u0937\u093f\u092a\u094d\u0924 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0939\u0948, \u0906\u0917\u0947 \u0915\u0940 \u091a\u0930\u094d\u091a\u093e \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f, \u0906\u0907\u090f \u0939\u092e \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u094b \u0938\u092e\u091d\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902: \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940\u0964<\/p>\n<p>\u092c\u0939\u0941\u0924 \u0938\u0902\u092d\u0935 \u0939\u0948 \u0915\u093f \u092a\u094d\u0930\u093e\u091a\u0940\u0928 \u092e\u0947\u0938\u094b\u092a\u094b\u091f\u093e\u092e\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0915\u093f\u0924 \u092a\u094d\u0930\u0924\u0940\u0915 \u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u094d\u0930\u0924\u0940\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0925\u0940. \u0935\u0930\u094d\u0924\u092e\u093e\u0928 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928-\u092e\u0942\u0932\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0939\u0948\u0902, \u092f\u0939\u0940 \u0939\u0948, \u0907\u0928 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u092f\u093e \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948; \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f, 30 \u092e\u0947\u0902 3 \u0914\u0930 300 \u0915\u094d\u0930\u092e\u0936\u0903 3 \u0926\u0938 \u0914\u0930 3 \u0938\u094c \u0915\u094b \u0926\u0930\u094d\u0936\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948. \u092a\u094d\u0930\u093e\u091a\u0940\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902, \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0915\u093f \u092e\u093f\u0938\u094d\u0930 \u0915\u0940 \u0938\u092d\u094d\u092f\u0924\u093e, \u0930\u094b\u092e\u0928, \u0939\u093f\u092c\u094d\u0930\u0942 \u0914\u0930 \u0917\u094d\u0930\u0940\u0915 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f\u0917\u0924 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u093e \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0925\u0940, \u0914\u0930 \u092f\u0939 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u091c\u091f\u093f\u0932 \u0905\u0902\u0915\u0917\u0923\u093f\u0924\u0940\u092f \u0917\u0923\u0928\u093e \u0925\u0940. \u0939\u093e\u0932\u093e\u0901\u0915\u093f, \u0905\u0928\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u093f\u092f\u093e\u0901, \u091c\u093f\u0928\u092e\u0947\u0902 \u092c\u0947\u092c\u0940\u0932\u094b\u0928 \u092d\u0940 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948, \u091a\u0940\u0928\u0940 \u0914\u0930 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925-\u0938\u093e\u0925 \u092e\u092f \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u090f\u0915 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0915\u0930\u0923 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e, \u091c\u094b \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f \u0915\u0947 \u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u093e\u0902\u0924 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0925\u0947. \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0926\u0936\u092e\u0932\u0935 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0939\u0948, 10 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 \u0915\u0947 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0940 \u092c\u093e\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0941\u090f \u0926\u0936\u092e\u0932\u0935 \u0938\u092d\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0939\u0948. \u092f\u0939 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f\u094b\u0902 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0915\u0940 \u0917\u0908 \u090f\u0915 \u0916\u094b\u091c \u0925\u0940. \u0905\u0928\u094d\u092f \u0926\u094b \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u094b \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0914\u0930 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902. \u0935\u0947 \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0939\u0948\u0902, \u0914\u0930 \u0907\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 0 \u0914\u0930 1 \u0914\u0930 1, \u0914\u0930 \u0939\u0947\u0915\u094d\u0938\u093e\u0921\u0947\u0938\u093f\u092e\u0932 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0926\u0930\u094d\u0936\u093e\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 16 \u092a\u094d\u0930\u0924\u0940\u0915 \u0939\u0948\u0902 (\u0939\u092e \u0939\u0947\u0915\u094d\u0938 \u0936\u092c\u094d\u0926 \u0938\u0947 \u0938\u092e\u091d \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u094b 16 \u0939\u0948) 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 6 7, 8, 9, \u090f, \u092c\u0940, \u0938\u0940, \u0921\u0940, \u0908, \u090f\u092b\u0964<\/p>\n<p><b>\u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 ?<\/b><\/p>\n<p>\u0906\u091c \u0939\u092e \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0930\u0947\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0922\u0947\u0902\u0917\u0947 \u0924\u0925\u093e \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u093f\u0924\u0928\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948 , \u0907\u0928\u0915\u093e \u0930\u0941\u092a\u093e\u0928\u094d\u0924\u0930\u0923 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948? \u091c\u093e\u0928\u0947\u0902\u0917\u0947 \u0924\u094b \u091a\u0932\u093f\u090f \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948, Computer \u090f\u0915 \u092e\u0936\u0940\u0928 \u0939\u0948 \u091c\u094b \u0938\u093f\u0930\u094d\u092b Binary language \u0915\u094b \u0938\u092e\u091d\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0905\u0930\u094d\u0925\u093e\u0924 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u092f\u0942\u091c\u0930 \u0915\u0940 \u092d\u093e\u0937\u093e \u0915\u094b \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0938\u092e\u091d\u0924\u093e \u0914\u0930 \u0928 \u0939\u0940 User computer \u0915\u0940 \u092d\u093e\u0937\u093e \u0915\u094b \u0938\u092e\u091d\u0924\u093e \u0939\u0948 ,\u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0915\u0941\u091b \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0939\u0948 \u091c\u094b \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u092f\u0947 \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948, Number system \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0938\u0942\u091a\u0928\u093e \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u0926\u0930\u094d\u0936\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948,\u091c\u092c \u092d\u0940 \u0939\u092e \u0915\u094b\u0908 \u0915\u0930\u0948\u0915\u094d\u091f\u0930 \u092f\u093e \u0935\u0930\u094d\u0921 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u093f\u0916\u0924\u0947 \u0939\u0948 \u0924\u094b \u0935\u0939 \u0909\u0938\u0947 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0926\u0932 \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0928\u0902\u092c\u0930\u094d\u0938 \u0915\u094b \u0939\u0940 \u0938\u092e\u091d\u0924\u093e \u0939\u0948. \u0921\u093f\u091c\u093f\u091f\u0932 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930, \u0938\u092d\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u093e \u0921\u0947\u091f\u093e \u0924\u0925\u093e Information binary number \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0930\u094d\u0936\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u0948\u0938\u0947:- \u0911\u0921\u093f\u092f\u094b, \u0935\u093f\u0921\u093f\u092f\u094b, \u0917\u094d\u0930\u093e\u095e\u093f\u0915\u094d\u0938 \u0924\u0925\u093e \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0906\u0926\u093f\u0964<\/p>\n<p>\u0917\u0923\u093f\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0939\u0948, \u091a\u093e\u0930 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0906\u092e \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0939\u0948\u0902 \u2212<\/p>\n<p><b>Decimal Number System (Base 10)<\/b><\/p>\n<p>\u0907\u0938 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902, \u0905\u0902\u0915 0 \u0938\u0947 9 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u091a\u0942\u0902\u0915\u093f \u092f\u0939 \u0915\u093f\u0938\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u094b \u0926\u0930\u094d\u0936\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f 10 \u0905\u0902\u0915\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0907\u0938\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 10 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092d\u0940 \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948. \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0905\u0902\u0915 \u0915\u093e \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 \u092e\u093e\u0928 \u0915\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u092a\u0930 \u090f\u0915 \u092e\u093e\u0928 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0939\u0940 \u0939\u092e \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0926\u093e\u090f\u0902 \u0938\u0947 \u092c\u093e\u090f\u0902 \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0915\u093e \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f 10 \u0917\u0941\u0928\u093e \u092c\u0922\u093c \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p>\u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f, 786 \u0915\u093e \u092e\u093e\u0928 \u0939\u0948 = 7 x 102 + 8 x 101 + 6 x 100 = 700 + 80 + 6<\/p>\n<p><b>Binary Number System (Base 2)<\/b><\/p>\n<p>\u090f\u0915 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0938\u094d\u0935\u093f\u091a \u0915\u0947 &#8220;\u091a\u093e\u0932\u0942&#8221; \u0914\u0930 &#8220;\u092c\u0902\u0926&#8221; \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0915\u094b \u0938\u092e\u091d \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948. \u0907\u0928 \u0926\u094b \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b 1 \u0914\u0930 0. \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0926\u0930\u094d\u0936\u093e\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948. 1 \u0914\u0930 0 \u0915\u093e \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0926\u094d\u0935\u093f\u0906\u0927\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948. \u092f\u0947 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0921\u0947\u091f\u093e \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902. \u091c\u0948\u0938\u093e \u0915\u093f \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0926\u094b \u0905\u0902\u0915\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0907\u0938\u0947 \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u092f\u093e \u092c\u0947\u0938 2 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948. \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u092a\u094b\u091c\u093f\u0936\u0928\u0932 \u0928\u094b\u091f\u0947\u0936\u0928 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0907\u0938 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u092e\u0947\u0902, \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0905\u0902\u0915 \u0905\u092a\u0928\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0915\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u092a\u0930 \u0926\u094b \u0915\u0940 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0936\u0915\u094d\u0924\u093f \u0938\u0947 \u0917\u0941\u0923\u093e \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948. \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f, (101101) 2 \u0926\u0936\u092e\u0932\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0948 = 1 x 25 + 0 x 24 + 1 x 23 + 1 x 22 + 0 x 21 + 1 x 20 = 1 x 32 + 0 x 16 + 1 x 8 + 1 x 4 + 0 x 2 + 1 x 1 = 32 + 8 + 4 + 1 = (45) 10<\/p>\n<p>\u0926\u0947\u0916\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0915\u093f \u0906\u092a \u0915\u093f\u0924\u0928\u0947 \u0938\u094d\u092e\u093e\u0930\u094d\u091f \u0939\u0948\u0902? \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0926\u093f\u092e\u093e\u0917 \u0915\u093e \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0930\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902? \u0930\u0940\u091c\u093c\u0928\u093f\u0902\u0917 \u090f\u092c\u093f\u0932\u093f\u091f\u0940 \u0915\u0947 \u090f\u0915 \u0936\u093e\u0928\u0926\u093e\u0930 \u0922\u0902\u0917 \u0938\u0947 \u0938\u092e\u091d\u093e\u092f\u093e \u0914\u0930 \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f \u0905\u0928\u0941\u092d\u093e\u0917 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092f\u0939\u093e\u0902 \u0915\u094d\u0932\u093f\u0915 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964<\/p>\n<p><b>\u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u092a\u0928 \u0915\u0940 \u0907\u0915\u093e\u0907\u092f\u093e\u0901<\/b><\/p>\n<p>\u092e\u0936\u0940\u0928 \u0915\u0940 \u092d\u093e\u0937\u093e \u0926\u094d\u0935\u093f\u0906\u0927\u093e\u0930\u0940 \u0939\u0948, \u0914\u0930 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u092f\u0939 \u091a\u0930\u094d\u091a\u093e \u0915\u0930\u0928\u093e \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0917\u094d\u0930\u0939\u0940\u0924 \u0921\u0947\u091f\u093e \u0915\u094b \u0915\u0948\u0938\u0947 \u092e\u093e\u092a\u0947\u0902, \u092c\u093f\u091f \u0914\u0930 \u092c\u093e\u0907\u091f \u0921\u0947\u091f\u093e \u092e\u093e\u092a\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0907\u0915\u093e\u0907\u092f\u093e\u0901 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<p><b>Bit<\/b><\/p>\n<p>&#8216;\u092c\u093f\u091f&#8217; \u0936\u092c\u094d\u0926 &#8216;\u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940&#8217; \u0914\u0930 &#8216;\u0905\u0902\u0915&#8217; \u0936\u092c\u094d\u0926\u094b\u0902 \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0938\u0902\u0915\u0941\u091a\u0928 \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u092e\u0947\u092e\u094b\u0930\u0940 \u092f\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u0926\u0947\u0936 \u0915\u0940 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u091b\u094b\u091f\u0940 \u0907\u0915\u093e\u0908 \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u0947 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u092a\u0930 \u0926\u093f\u092f\u093e \u092f\u093e \u0938\u0902\u0917\u094d\u0930\u0939\u0940\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948. \u090f\u0915 \u092c\u093f\u091f \u092f\u093e \u0924\u094b \u090f\u0915 0 \u092f\u093e 1 \u0939\u0948, \u0909\u092a\u0930\u094b\u0915\u094d\u0924 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e 6-\u092c\u093f\u091f \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 6 \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0905\u0902\u0915 (0s \u0914\u0930 1s) \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<p><b>Byte<\/b><\/p>\n<p>01100001 \u091c\u0948\u0938\u0947 8 \u092c\u093f\u091f\u094d\u0938 \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0938\u092e\u0942\u0939 \u090f\u0915 \u092c\u093e\u0907\u091f \u0939\u0948, \u092c\u093e\u0907\u091f\u094d\u0938 \u0915\u093e \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0915\u093f\u0932\u094b\u092c\u093e\u0907\u091f \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0928\u093e\u092e\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0906\u0924\u093e \u0939\u0948. \u090f\u0915 \u0915\u093f\u0932\u094b\u092c\u093e\u0907\u091f 1000 \u092c\u093e\u0907\u091f\u094d\u0938 \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0938\u0902\u0917\u094d\u0930\u0939 \u0939\u0948, \u090f\u0915 \u0936\u092c\u094d\u0926 \u092f\u093e \u0905\u0915\u094d\u0937\u0930 \u091c\u0948\u0938\u0947 &#8216;\u090f&#8217; \u092f\u093e &#8216;\u091c\u0940&#8217; 8 \u092c\u093f\u091f \u092f\u093e \u090f\u0915 \u092c\u093e\u0907\u091f \u0915\u0947 \u0932\u093e\u092f\u0915 \u0939\u0948. \u090f\u0915 \u0939\u091c\u093e\u0930 \u092c\u093e\u0907\u091f\u094d\u0938 \u090f\u0915 \u0915\u093f\u0932\u094b\u092c\u093e\u0907\u091f (\u0932\u0917\u092d\u0917 \u090f\u0915 \u0939\u091c\u093e\u0930 \u0905\u0915\u094d\u0937\u0930) \u092c\u0928\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902. 1024 \u0915\u093f\u0932\u094b\u092c\u093e\u0907\u091f \u090f\u0915 \u092e\u0947\u0917\u093e\u092c\u093e\u0907\u091f (\u090f\u092e\u092c\u0940) \u0914\u0930 \u0907\u0924\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u092c\u0928\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<p><b>Octal Number System (Base 8)<\/b><\/p>\n<p>\u092f\u0939 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u093f\u0938\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u0902\u0915 0 \u0938\u0947 7 (\u092f\u093e\u0928\u0940 8 \u0905\u0902\u0915) \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e 8 \u0915\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948. \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f, (24) 8 \u0926\u0936\u092e\u0932\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0948 = 2 \u00d7 81 + 4 \u00d7 80 = (20) 10<\/p>\n<p><b>Hexadecimal Number System (Base 16)<\/b><\/p>\n<p>\u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902, 16 \u0905\u0902\u0915 \u0915\u093f\u0938\u0940 \u0926\u093f\u090f \u0917\u090f \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0925\u0947. \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0907\u0938\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e 16 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0940 \u091c\u093e\u0928\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948. \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0905\u0902\u0915 \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f 16 \u0915\u0940 \u0936\u0915\u094d\u0924\u093f \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948. \u091a\u0942\u0902\u0915\u093f \u0906\u0927\u093e\u0930 10 \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0939\u0948, \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0905\u0915\u094d\u0937\u0930\u094b\u0902 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u092a\u0942\u0930\u0915 \u0939\u0948. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u0939\u0947\u0915\u094d\u0938\u093e\u0921\u0947\u0938\u093f\u092e\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0924\u0940\u0915 \u0939\u0948\u0902: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, A, B, C, D, E, F<\/p>\n<p>\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u092d\u093e\u0917 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u090f, \u092c\u0940, \u0938\u0940, \u0921\u0940, \u0908, \u0914\u0930 \u090f\u092b \u0932\u0947\u0928\u093e \u092a\u093e\u0930\u0902\u092a\u0930\u093f\u0915 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0907\u0938\u0915\u093e \u0915\u094b\u0908 \u0924\u093e\u0930\u094d\u0915\u093f\u0915 \u092f\u093e \u0915\u091f\u094c\u0924\u0940\u0924\u094d\u092e\u0915 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h3>\u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u0948\u0938\u0947 \u0915\u093e\u092e \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/h3>\n<p>\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u092e\u0936\u0940\u0928 \u092d\u093e\u0937\u093e \u0915\u094b \u0938\u092e\u091d\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902. \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0905\u0915\u094d\u0937\u0930, \u092a\u094d\u0930\u0924\u0940\u0915 \u0906\u0926\u093f \u091c\u094b \u0939\u092e \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u094b \u0926\u093f\u090f \u0917\u090f \u0928\u093f\u0930\u094d\u0926\u0947\u0936\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u093f\u0916\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0935\u0939 \u092e\u0936\u0940\u0928 \u092d\u093e\u0937\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0924 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948. \u0907\u0938 \u092e\u0936\u0940\u0928 \u0915\u0940 \u092d\u093e\u0937\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u090f\u0901 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0902, \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0914\u0930 \u0905\u0928\u094d\u092f \u0921\u093f\u091c\u093f\u091f\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u092d\u093e\u0937\u093e \u0915\u094b \u0938\u092e\u091d\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0940 \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u0938\u092e\u091d \u0939\u094b\u0928\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p>\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0909\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u092a\u0930 \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0909\u092a-\u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0930\u094d\u0917\u0940\u0915\u0943\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948. \u090f\u0915 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u093e \u0906\u0927\u093e\u0930 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u094b \u0938\u092e\u091d\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u0907\u0938\u0947 \u090f\u0915 \u0909\u092a-\u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0938\u0947 \u0905\u0928\u094d\u092f \u0909\u092a-\u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0926\u0932\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948, \u092c\u0947\u0938 \u0915\u094b \u0915\u092d\u0940-\u0915\u092d\u0940 \u092e\u0942\u0932\u093e\u0902\u0915 \u092d\u0940 \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948; \u0907\u0928 \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u0936\u092c\u094d\u0926\u094b\u0902 \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0939\u0940 \u0905\u0930\u094d\u0925 \u0939\u0948. \u0906\u0927\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u092a\u0930 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0917\u0940\u0915\u0930\u0923 \u0915\u094b \u0928\u0940\u091a\u0947 \u0915\u0947 \u0906\u0930\u0947\u0916 \u0938\u0947 \u0938\u092e\u091d\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p>\u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930, \u0939\u092e\u093e\u0930\u0947 \u092a\u093e\u0938 \u091a\u093e\u0930 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0939\u0948\u0902 \u091c\u094b \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940, \u0926\u0936\u092e\u0932\u0935, \u0911\u0915\u094d\u091f\u0932 \u0914\u0930 \u0939\u0947\u0915\u094d\u0938\u093e\u0921\u0947\u0938\u093f\u092e\u0932 \u0939\u0948\u0902. \u0907\u0938\u0947 \u0938\u092e\u091d\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0939\u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u0915\u094b \u091c\u093e\u0928\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f\u0964<\/p>\n<p>\u0906\u092a \u0938\u094b\u091a \u0930\u0939\u0947 \u0939\u094b\u0902\u0917\u0947 \u0915\u093f \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0939 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u0936\u092c\u094d\u0926\u093e\u0935\u0932\u0940 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948? \u0906\u0927\u093e\u0930 \u0915\u094b \u0905\u0902\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u094b \u0909\u0938 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093f\u0938\u0940 \u092d\u0940 \u0905\u0902\u0915 \u0915\u094b \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927 \u0939\u0948\u0902. \u092f\u0939 \u0936\u092c\u094d\u0926 \u0930\u0942\u092a\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0940 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0939\u0948, \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f: \u0926\u0936\u092e\u0932\u0935 \u0915\u093e \u092e\u0924\u0932\u092c 10 \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0926\u0936\u092e\u0932\u0935 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0926\u0936\u092e\u0932\u0935 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u093e \u0906\u0927\u093e\u0930 10 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p><b>Decimal Number System<\/b><\/p>\n<p>\u0926\u0936\u092e\u0932\u0935 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 10 \u0905\u0902\u0915 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u092f\u0947 \u0905\u0902\u0915 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 \u0914\u0930 9. \u0926\u0936\u092e\u0932\u0935 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u093e \u0906\u0927\u093e\u0930 10 \u0939\u0948 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0915\u0941\u0932 10 \u0905\u0902\u0915 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927 \u0939\u0948\u0902. \u0907\u0938\u0915\u093e \u0924\u093e\u0924\u094d\u092a\u0930\u094d\u092f \u092f\u0939 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0915\u0947\u0935\u0932 10 \u0905\u0902\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0926\u0936\u092e\u0932\u0935 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948, \u092c\u0932\u094d\u0915\u093f \u0907\u0928 10 \u0905\u0902\u0915\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0939\u092e \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093f\u0938\u0940 \u092d\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u094b \u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u091a\u093e\u0939\u0947 \u0935\u0939 \u0915\u093f\u0924\u0928\u0940 \u092d\u0940 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0939\u094b\u0964<\/p>\n<p>\u0915\u093f\u0938\u0940 \u092d\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0926\u094b \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0936\u092c\u094d\u0926 \u091c\u0941\u0921\u093c\u0947 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0935\u0939 \u0939\u0948 \u0909\u0938\u0915\u093e \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f \u0914\u0930 \u0905\u0902\u0915\u093f\u0924 \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f, \u0905\u0902\u0915\u093f\u0924 \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f \u0939\u0940 \u0905\u0902\u0915 \u0939\u0948, \u091c\u092c\u0915\u093f \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f \u0935\u0939 \u092a\u0930\u093f\u092e\u093e\u0923 \u0939\u0948 \u091c\u094b \u0905\u0902\u0915 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948. \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e 7896 \u092a\u0930 \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930 \u0915\u0930\u0947\u0902, \u0907\u0938 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 8 \u0915\u093e \u0905\u0902\u0915\u093f\u0924 \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f 8 \u0939\u0948 \u091c\u092c\u0915\u093f \u0907\u0938\u0915\u093e \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 \u092e\u093e\u0928 100 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p><b>Binary Number System<\/b><\/p>\n<p>\u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0926\u094b \u0905\u0902\u0915 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u092f\u093e\u0928\u0940 0 \u0914\u0930 1. \u092f\u0939 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0915\u093f\u0938\u0940 \u092d\u0940 \u0905\u0928\u094d\u092f \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0947 \u0915\u092e \u091c\u091f\u093f\u0932 \u092c\u0928\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0926\u094b \u0905\u0902\u0915 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902. \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930, \u0926\u094d\u0935\u093f\u0906\u0927\u093e\u0930\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u093e \u0906\u0927\u093e\u0930 2 \u0939\u0948 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0907\u0938 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927 \u0905\u0902\u0915 2 \u0939\u0948, \u0905\u0928\u094d\u092f \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0907\u0928 \u0926\u094b \u0905\u0902\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p>\u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0905\u0902\u0915 \u0915\u094b \u092c\u093f\u091f\u094d\u0938 \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948, \u092f\u0939 \u0926\u094b \u0936\u092c\u094d\u0926\u094b\u0902 \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0914\u0930 \u0921\u093f\u091c\u093f\u091f \u0938\u0947 \u092c\u0928\u0924\u093e \u0939\u0948. 4 \u092c\u093f\u091f\u094d\u0938 \u0915\u094b \u090f\u0915 \u0938\u093e\u0925 nibble \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 8 \u092c\u093f\u091f\u094d\u0938 \u0915\u094b \u090f\u0915 \u0938\u093e\u0925 \u092c\u093e\u0907\u091f \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948. \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0905\u0902\u0915 \u0909\u0928 \u0909\u092a\u0915\u0930\u0923\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0917\u0923\u0928\u093e \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u093f\u0928\u092e\u0947\u0902 \u0926\u094b \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u091a\u093e\u0932\u0942 \u0914\u0930 \u092c\u0902\u0926 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<p><b>Octal Number System<\/b><\/p>\n<p>\u0911\u0915\u094d\u091f\u0932 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u092e\u0947\u0902 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6 \u0914\u0930 7. \u0938\u0947 8 \u0905\u0902\u0915 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902. \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930, \u0911\u0915\u094d\u091f\u0932 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u093e \u0906\u0927\u093e\u0930 \u0939\u0948 8. \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0911\u0915\u094d\u091f\u0932 \u0928\u0902\u092c\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u0930\u0923\u0940 \u0915\u094b \u0938\u0902\u092d\u093e\u0932\u0928\u093e \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0906\u0938\u093e\u0928 \u0939\u0948 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e, \u0910\u0938\u093e \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0939\u0948 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u092f\u0926\u093f \u0939\u092e \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0905\u0902\u0915\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0915\u093f\u0938\u0940 \u092d\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0924\u094b \u092f\u0939 \u092c\u093e\u0907\u0928\u0930\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u0932\u0902\u092c\u0940 \u0938\u0930\u0923\u0940 \u0939\u094b\u0917\u0940. \u091c\u092c\u0915\u093f \u0911\u0915\u094d\u091f\u0932 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u092e\u0932\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u092e \u0939\u094b\u0917\u0940\u0964<\/p>\n<p><b>Hexadecimal Number System<\/b><\/p>\n<p>\u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 10 \u0905\u0902\u0915 \u0914\u0930 6 \u0905\u0915\u094d\u0937\u0930 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0902, 10 \u0905\u0902\u0915 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 \u0914\u0930 9 \u0914\u0930 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u090f \u0917\u090f \u0905\u0915\u094d\u0937\u0930 A, B, C, D, E &amp; F \u0939\u0948\u0902. \u0905\u0928\u094d\u092f \u0938\u092d\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0938\u0939\u093e\u092f\u0924\u093e \u0938\u0947 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0907\u0928 \u0905\u0902\u0915\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u0905\u0915\u094d\u0937\u0930 \u0915\u093e \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928, \u090f, \u092c\u0940, \u0938\u0940, \u0921\u0940, \u0908, \u090f\u092b \u0915\u094d\u0930\u092e\u0936\u0903 10, 11, 12, 13, 14 \u0914\u0930 15 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902. \u0939\u0947\u0915\u094d\u0938\u093e\u0921\u0947\u0938\u093f\u092e\u0932 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u093e \u0906\u0927\u093e\u0930 16 \u0939\u0948 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0907\u0938 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0941\u0932 16 \u0924\u0924\u094d\u0935 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927 \u0939\u0948\u0902. \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930, \u0939\u0947\u0915\u094d\u0938\u093e\u0921\u0947\u0938\u093f\u092e\u0932 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u091c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e\u0924\u0930 \u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u0947\u0938\u0930 \u0914\u0930 \u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u0915\u0902\u091f\u094d\u0930\u094b\u0932\u0930 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u092e\u0932\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0928\u0902\u092c\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u094b \u0939\u093f\u0902\u0926\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0947 \u201c\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940\u201d \u0915\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 Number system \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0938\u093e\u0932\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0906 \u0930\u0939\u093e \u0939\u0948, \u092f\u0939 \u0917\u0923\u093f\u0924 \u0915\u0940 Calulation \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092c\u0947\u0939\u0926 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u0940 \u0939\u0948, \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0939\u092e\u0947\u0902 \u0915\u0908 \u0938\u093e\u0932 \u092a\u0941\u0930\u093e\u0928\u0940 \u092a\u0941\u0938\u094d\u0924\u0915\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0940 \u092e\u093f\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948. \u0939\u092e \u090f\u0915 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0938\u0902\u0935\u093e\u0926 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u091c\u093f\u0938 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":75,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-830","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-article"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/library\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/library\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/library\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/library\/wp-json\/wp\/v2\/users\/75"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/library\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=830"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/library\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/830\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/library\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/library\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reilsolar.com\/library\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}